czwartek, 17 października 2019 napisz DONOS@

Niech się święci 1 Maja !

I oto po raz kolejny, jak co roku mamy okazję powrócić do dyskusji nad jednym z najważniejszych świąt Polski Ludowej. Wraz z upływem czasu pamięć o nim stała się na tyle mglista, że wielu z organizatorów tych uroczystości próbuje dzisiaj „sprzedać” społeczeństwu wersję o jego spontanicznym i robotniczym charakterze, podkreślając, że przecież chodziło tylko i wyłącznie o uczczenie wysiłku ludzi pracy (a i wolny dzień też się liczył). Prawda dotycząca obchodów tego sztandarowego (i to niemal dosłownie) święta PRL-u zdecydowanie odbiega jednak od tego obrazu.

fot. internet
fot. internet

1 Maja rozpoczął swoje „publiczne” życie w naszym kraju po II wojnie światowej i wszystko byłoby dobrze, gdyby nie fakt, że niemal od razu rządzący tu komuniści zaczęli przeciwstawiać te obchody uroczystościom 3 Maja, czyli świętu uchwalenia konstytucji w 1791 r. Wraz z zaostrzaniem się systemu komunistycznego jego rola rosła, m.in. na początku lat pięćdziesiątych w liceum łomżyńskim młodzież organizowała uroczyste akademie z okazji rocznicy rewolucji październikowej, ku czci Józefa Stalina i Bolesława Bieruta i właśnie 1 Maja.
W tym okresie obchody te były już dokładnie zaplanowane i wyreżyserowane, z pewnością też nie było w nich miejsca na „spontaniczność”, o czym świadczą zachowane dokumenty. Przykładowo w 1951 r. został powołany w Łomży Powiatowy Komitet Obchodów 1 Maja, a w połowie kwietnia utworzono 16 komitetów gminnych, komitet miejski i pięć komitetów w zakładach pracy. Kulminacyjne uroczystości miały miejsce oczywiście 1 maja, kiedy to na ówczesny Rynek Zambrowski w Łomży, spędzono łącznie około 12 tys. osób. Kolejnym punktem uroczystości był pochód ulicami miasta, ze sztandarami PZPR, ZSL, Związków Zawodowych i ZMP, za którymi maszerowała m.in.  młodzież szkolna w strojach ZMP i robotnicy. Tradycyjnie już w pochodzie niesiono las czerwonych szturmówek, a hasłem skandowanym w tym roku było „Pokój – Bierut – Stalin”.
 Nie wszyscy zgadzali się na udział w takim przedstawieniu, a niektórzy próbowali nawet jemu przeszkodzić. I tak w 1954 r. członkowie nielegalnej organizacji młodzieżowej, oprócz wypisywania i rozklejania wrogich haseł planowali 1 maja wrzucić do KP PZPR w Łomży granat przeciwczołgowy. Część z nich została osadzona w więzieniu.
Rok 1955 to kolejna akademia powiatowa z okazji 1 Maja w Łomży, którą otworzył przedstawiciel Związków Zawodowych Piotr Czadzin. 1 Maja jak co roku wznoszono hasła na cześć Bieruta,  pokoju i międzynarodowej solidarności proletariatu. Za niedociągnięcie uznano brak dużych portretów bojowników o wolność i demokrację oraz przywódców polskiego i radzieckiego ruchu rewolucyjnego. Oprócz tego odbyło się na terenie powiatu 170 akademii w szkołach, w których uczestniczyło (dobrowolnie lub z nakazu) prawie 12 tys. młodzieży.
Mimo końca epoki stalinowskiej odnośnie tych uroczystości nic nie zmieniło się także w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Przykładowo w 1977 r. w woj. łomżyńskim podczas pochodów niesiono hasła wyrażające poparcie dla polityki partii, przyjaźni polsko-radzieckiej i kolejnej rocznicy Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej. Jak zaznaczano przebieg manifestacji był „spontaniczny”.
1 maja 1980 r. przy organizacji uroczystości w Łomży wykorzystano m.in. materiały dotyczące 110 rocznicy urodzin Lenina, organizowano zebrania POP, spotkania z działaczami ruchu robotniczego, a 30 kwietnia wojewódzką akademię w WDK. Obok pierwszomajowych pochodów m.in. w Łomży, Kolnie, Zambrowie, Wysokiem Mazowieckiem i Szumowie przewidziano spontaniczne wiece w Stawiskach, Jedwabnem i Nowogrodzie. Zorganizowany został również zespół do spraw propagandowych, w skład którego weszli m.in. Henryk Gała, Witold Kubik, Ewa Muczyńska, Stanisław Ogrodnik, Jerzy Panasewicz, Franciszek Poreda, Stanisław Szyszkowski, Franciszek Wasążnik i Władysław Winko. Media reprezentowali Hanna Bogacka dyrektor RSW Prasa-Książka -Ruch Oddział Łomża, Jerzy Brodziuk redaktor Oddziału „Gazety Współczesnej” i Marek Liberadzki z Polskiego Radia Białystok. Osoby te odpowiedzialne były za konsultowanie miejsko-gminnych i gminnych programów obchodów oraz zabezpieczenie udziału członków komitetu w uroczystościach w terenie. Oddział Gazety Współczesnej zobowiązany był również do prezentowania sylwetek „ludzi dobrej roboty”.
 Uroczystości 1 Maja zostały w tym wypadku poprzedzone przez akademie, zorganizowane we wszystkich zakładach pracy, instytucjach i szkołach. W samej Łomży udział w wiecu wzięło 22  tys. osób. Jak zawsze i w tym wypadku podkreślono robotniczy charakter tej imprezy.

I tutaj konieczne jest kilka słów komentarza, gdyż sam byłem uczestnikiem tych oraz mających miejsce w następnych latach obchodów. Do tej pory pamiętam też przemarsz skoszarowanej młodzieży ze Szkoły Podstawowej nr 5 na Łomżycy, na teren dawnego dworca autobusowego, z wciśniętymi do rąk szturmówkami, które „przypadkowo” gubiono. Pamiętam też ten „entuzjazm” wynikający z ponad godzinnego stania na placu i słuchania wystąpień najpierw Edwarda Gierka, a później Wojciecha Jaruzelskiego. Nie zapomniałem też przemarszu przed trybuną zapełnioną przez lokalnych komunistycznych kacyków na Placu Kościuszki. Dopiero po zakończeniu tej parady zaczynało się prawdziwe świętowanie zarówno dla młodzieży, jak i pozostałej części społeczeństwa. Ubolewać pozostaje jedynie nad faktem, że ideologia komunistyczna wypaczyła nawet charakter tego święta.

dr Krzysztof Sychowicz
Instytut Pamięci Narodowej o. Białystok

191007024330.png

 
190904015236.gif
180410021817.gif
 
4lomza.pl Regionalny Portal Copyright © Speed s.c. 2005r - 4too v.1.0

W celu świadczenia przez nas usług oraz ulepszania i analizy ich, posiłkujemy się usługami i narzędziami innych podmiotów. Realizują one określone przez nas cele, przy czym, w pewnych przypadkach, mogą także przy pomocy danych uzyskanych w naszych Serwisach realizować swoje własne cele i cele ich podmiotów współpracujących.

W szczególności współpracujemy z partnerami w zakresie:
  1. Analityki ruchu na naszych serwisach
  2. Analityki w celach reklamowych i dopasowania treści
  3. Personalizowania reklam
  4. Korzystania z wtyczek społecznościowych

Zgoda oznacza, że n/w podmioty mogą używać Twoich danych osobowych, w postaci udostępnionej przez Ciebie historii przeglądania stron i aplikacji internetowych w celach marketingowych dla dostosowania reklam oraz umieszczenia znaczników internetowych (cookies).

W ustawieniach swojej przeglądarki możesz ograniczyć lub wyłączyć obsługę plików Cookies.

Lista Zaufanych Partnerów

Wyrażam zgodę