wtorek, 19 listopada 2019 napisz DONOS@
191119103851.png

Burzliwe życie Łomży XX-lecia Dmowskiego i Piłsudskiego

Zygmunt Zdanowicz przez pół nocy studiował maszynopisy redaktor Marii Tockiej, doktora nauk historycznych. - Nie mogłem się oderwać, to czyta się jak powieść! – opowiadał z przejęciem 81-letni prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej, w którego siedzibie przy Sienkiewicza 8 w słoneczną sobotę Autorka przedstawiła rozprawę doktorską, wydaną w nakładzie 200 egz., dzięki 5 tysiącom zł z Urzędu Marszałkowskiego. - To trzeba czytać na zmianę z monografią Łomży prof. Krzysztofa Sychowicza – zachwalał historyk Sławomir Zgrzywa walory publikacji „Łomża i region na łamach polskiej prasy łomżyńskiej okresu międzywojennego” (Wyd. Humanica Białystok 2018).

W jasnej i przytulnej sali klubowej za stołami siedli starzy łomżyniacy. Na spotkaniu przy sztucznej kawie i naturalnej szarlotce Krystyny Michalczyk – Kondratowicz, prezes oddziału łomżyńskiego,  można było dowiedzieć się o redaktor Marylce Tockiej. Była od 2011 doktorantką Instytutu Historii i Nauk Politycznych w Uniwersytecie w Białymstoku. Praca nad historią 20-lecia w Łomży zaczęła się w roku 2015. Polegała na wertowaniu archiwów prasy międzywojennej, m.in., w Bibliotece UW i Bibliotece Narodowej w Warszawie. - Syn rano do biblioteki zawoził, córka wieczorem odbierała – opowiadała z uśmiechem dr Maria Tocka, znana czytelnikom publikacji Tygodnika Regionalnego „Kontakty”, „Polityki”, Krajowego Klubu Reportażu i uczestnikom konferencji naukowych w całej Polsce. 3-letni trud doceniła recenzent prof. dr hab. Małgorzata Dajnowicz z UwB. i korecenzenci: prof. Ewa Maj z UMCS w Lublinie i prasoznawca prof. Wiesław Władyka z UW. Znawcy orzekli, że praca dr Marii Bauchrowicz – Tockiej o Łomży i regionie zasługuje na wyróżnienie. Wymagało to przejrzenia przez Autorkę ponad 3 tys. pism lokalnych, a niektórych kruchy papier jako pierwsza rozcinała ze wzruszeniem skalpelem... - Zwątpiłam, czy sobie poradzę, zwątpiłam, czy podołam... - dzieliła się wrażeniami o mieście sprzed stu lat, wiedzą i wrażliwością na ludzi, zdarzenia i słowa...

Publikacja ma ok. 470 stron podzielonych na dwie części. Pierwsza jest prezentacją 28 czasopism informacyjno-politycznych, katolickich, młodzieżowych i branżowych, jakie od 1918 do 1939 były tworzone w liczącej ok. 21 – 23 tysięcy mieszkańców Łomży. Jedne przez rok lub kilka lat: „ABC Ziemi Łomżyńskiej” czy „Gazeta Łomżyńska”, inne po kilkanaście, jak katolickie „Życie i Praca”, albo nawet 21, jak „Wspólna Praca” (1910 – 1932). Dzięki lekturze badawczej Autorki, poznajemy rozległe obszary życia przedwojennego miasta. Czas jest podzielony na rozdziały. W części drugiej polityka mieści opowieść z pierwszych lat niepodległości, o przewrocie majowym 1926, wyborach w 1928, 1930, 1935 i 1938 r. Dyskretnie ukazano antysemityzm w stosunku do 40 procent ludności Łomży, przejawiający się wezwaniami biskupa do głosowania na Polaków, ale i komentarze, kiedy odbyła się reemigracja biednych, chorych i bezdomnych Polaków po I wojnie światowej. „Gazeta Łomżyńska” zwracała uwagę na to, że ułatwiano organizację wyjazdów z Rosji Żydom, a trudności stwarzano polskim lekarzom, inżynierom i technikom. Gazeta apelowała o pomoc, by ratować tych, co wyrwali się „ze szponów bolszewickich”. Kiedy na dworzec wjeżdżały pociągi z repatriantami chorymi na tyfus i brakło miejsc w polskim szpitalu przy Wiejskiej, pomagał szpital żydowski przy Senatorskiej (dziś III LO). W rozdziale o społeczeństwie znajdziemy informacje, jak zorganizował się samorząd, jak wyglądała z perspektywy Łomży wojna 1920 - z epizodem Cudu nad Narwią, jak miasto poradziło sobie z bezrobociem i kłopotami mieszkaniowymi. Ciekawe są dane o działaniach dobroczynnych i medycznych, o rozwoju organizacji i spółdzielczości, nie brak miejsca na sensacje, skandale i zdrady, opowieści romansowe, kumoterstwo władz i zakulisowe intrygi. Jak w powieści.

Stypendium i kafelek od marszałka podlaskiego
Początki niepodległego państwa nakładają się na aktywność polityczną księży, organizację Diecezji Łomżyńskiej, próby budowy wodociągu i kanalizacji - wodę ze studni za 10 gr wiadro sprzedawali woziwodowie, rozkwitający handel i rzemiosło, którymi zajmowali się głównie Żydzi, utworzenie szkół, kin, teatru, bibliotek czy zaczątki muzeów - bo Adam Chętnik doprowadził dzieło skansenem w Nowogrodzie do końca w 1926... Dr Maria Bauchrowicz – Tocka dostała stypendium  marszałka podlaskiego na pół roku, co – być może – wzmocni zapał w pisaniu dziejów oddziału łomżyńskiego TPZŁ, świętującego 60-lecie powstania. Zanim to nastąpi, można się zastanowić, dlaczego żadne z 28 łomżyńskich pism przedwojennych nie miało za redaktor naczelną kobiety... Dziś czasopism jest ledwie kilka, ich rolę przejmą portale internetowe, ale w gremiach kierowniczych kobiet nadal brak. Symbolicznym okazał się ozdobny kafelek z pieca, z końca lat 20., jaki Stefan Krajewski z zarządu województwa ofiarował Autorce – + 6 tys. zł stypendium – aby zbudowała piękną budowlę faktów.

Mirosław R. Derewońko

Foto: Prof. dr hab. Małgorzata Dajnowicz z UwB i dr Maria Tocka
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto: Dr Maria Tocka
Foto: Dr Maria Tocka
Foto:
cz
pon, 01 października 2018 13:28
Data ostatniej edycji: pon, 01 października 2018 13:42:58

 
190401023634.png
 
4lomza.pl Regionalny Portal Copyright © Speed s.c. 2005r - 4too v.1.0

W celu świadczenia przez nas usług oraz ulepszania i analizy ich, posiłkujemy się usługami i narzędziami innych podmiotów. Realizują one określone przez nas cele, przy czym, w pewnych przypadkach, mogą także przy pomocy danych uzyskanych w naszych Serwisach realizować swoje własne cele i cele ich podmiotów współpracujących.

W szczególności współpracujemy z partnerami w zakresie:
  1. Analityki ruchu na naszych serwisach
  2. Analityki w celach reklamowych i dopasowania treści
  3. Personalizowania reklam
  4. Korzystania z wtyczek społecznościowych

Zgoda oznacza, że n/w podmioty mogą używać Twoich danych osobowych, w postaci udostępnionej przez Ciebie historii przeglądania stron i aplikacji internetowych w celach marketingowych dla dostosowania reklam oraz umieszczenia znaczników internetowych (cookies).

W ustawieniach swojej przeglądarki możesz ograniczyć lub wyłączyć obsługę plików Cookies.

Lista Zaufanych Partnerów

Wyrażam zgodę