Przejdź do treści Przejdź do menu
piątek, 25 września 2020 napisz DONOS@

Kościuszko 100 lat czeka na pomnik obiecany „po wojnie”

Główne zdjęcie

100 lat temu Rada Miasta Łomża przemianowała Nowy Rynek na plac Tadeusza Kościuszki, który teraz łączy aleję Legionów ze Zjazdem, a Kraków i Warszawę z Mazurami, Litwą, Łotwą i Estonią. Okazją była setna rocznica śmierci bohatera insurekcji 1794 i wojny Amerykanów z Brytyjczykami o niepodległość 1775-1783. Po 100 latach historyk dr Jerzy Jastrzębski przypomina, że obecny Sejm i Senat Rzeczpospolitej Polskiej ustanowiły rok 2017 Rokiem Tadeusza Kościuszki (1746-1817). Przypomina też, jak Łomża świętowała 15. października (dzień śmierci Kościuszki) i czemu postanowiono „ograniczyć się do postawienia w tym samym miejscu prostego głazu pamiątkowego z wyrytym na nim imieniem bohatera”, przyjmując obowiązek zamiany głazu na pomnik, gdy tylko okoliczności pozwolą. Po dwóch wojnach światowych głaz Kościuszki tam leży, a pomnika nie ma.

Jerzy Jastrzębski w artykule na stronie Muzeum Północno-Mazowieckiego opisuje okoliczności, w jakich od sierpnia 1917 organizowano w Łomży komitet obchodów 100. rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. - Komitet postanowił, że na Nowym Rynku ma stanąć, po wojnie, pomnik Kościuszki z dobrowolnych ofiar zebranych przez mieszkańców Ziemi Łomżyńskiej - uściśla. - 15 października 1917 r. miasto przybrało odświętny wygląd, wstrzymano handel, biura zawiesiły działalność, domy przybrano flagami narodowymi, okna i balkony przystrojono zielenią i portretami Naczelnika Kościuszki... Na uroczystej sesji Rada Miejska przyjęła nadanie nazwy placowi, uchwalając 1000 marek na budowę pomnika Kościuszki i 100 marek na obchody. Komitet przedstawił cel, aby „dla utrwalenia pamięci wielkiego szermierza i poświęconego ofiarnika za wolność Ojczyzny i nakazów Jego w sercach najdalszych pokoleń wznieść w mieście Łomży, na placu odtąd imieniem Tadeusza Kościuszki zwanym, pomnik od Ziemi Łomżyńskiej”. Społecznicy pisali na pergaminie, że głaz jest tymczasowy z powodu zniszczenia „pól, siół i miast i trwającej jeszcze pożogi wojennej” i chcieli, aby Rada Miasta wywiesiła w sali posiedzeń, „a to w celu przypomnienia tym sposobem obecnym i przyszłym ojcom miasta o obowiązku, jaki na nich względem pamięci Kościuszki ciąży”. Miał w wielu miastach Polski Kościuszko swój dzień, a w Łomży nabożeństwa w świątyniach: uczestnicy przeszli na Nowy Rynek, gdzie postawiono kamień z napisem: „Tadeuszowi Kościuszce w setną rocznicę zgonu - Ziemia Łomżyńska”. Delegacje złożyły wieńce, zaś „w imieniu władz miejskich zabrał głos Stanisław Kurcyusz, w imieniu władz państwowych Tomasz Filochowski, prezes Sądu Okręgowego, Stanisław Woyczyński w imieniu ziemiaństwa, a Mieczysław Czarnecki w imieniu młodszego pokolenia”. W kinie Miraż odbył się odczyt, a w teatrze  „Wieczór Kościuszkowski”...
Badacz nie podaje, co z uchwalonym przez Radę tysiącem marek. Komitet przekazał sprawozdanie finansowe: przychód 1510 marek (499 ofiary od instytucji społecznych, 595 ze sprzedaży nalepek i wydawnictw, 416 marek z przedstawienia amatorskiego). Rozchód: nalepki i broszury z programem 378 marek, kamień tymczasowy na placu Kościuszki 250 marek, różne inne wydatki 165 marek. A pozostałe 717 marek postanowiono przeznaczyć na fundusz budowy pomnika Tadeusza Kościuszki.

Dlaczego Polacy i łomżyniacy szanują Kościuszkę?

Na pytanie odpowiada Marek Urban, historyk po UW i od 25 lat nauczyciel w Firmie Edukacyjnej Marka w Warszawie. Poprosiliśmy o wyliczenie na 5 palcach powodów. - Po pierwsze, Kościuszko nadaje się do opowieści o człowieku, który sam siebie stworzył, jak mawiają Amerykanie, to „self made man”: miał skromne zaplecze kulturowe i środki finansowe, pochodził z biednej szlachty na obrzeżach Rzeczpospolitej, w czasie insurekcji doszedł prawie do pozycji króla jako naczelnik siły zbrojnej narodowej – wylicza Marek Urban (lat 55). - Po drugie, zrealizował insurekcję pod nową nazwą, żeby nie myliła się ze źle kojarzoną prorosyjską konfederacją targowicką 1792. Po trzecie, to nasz pierwszy bohater narodowy w nowożytnej historii Polski, a nie stanu, jak Bartosz Głowacki – chłopi, Stefan Czarniecki – szlachta. Słynna jest scena po bitwie pod Racławicami: pochodził ze szlachty, a włożył na siebie sukmanę, żeby uhonorować dzielność chłopów kosynierów. Po czwarte, w swoich czasach był Polakiem szanowanym w Europie i Ameryce, rozpoznawalnym, jak dziś Jan Paweł II i Lech Wałęsa. W USA jego kolegami byli George Washington i Thomas Jefferson, dobrze się kojarzył z przekonaniami republikańskimi. Pamiętajmy, że wtedy rodzi się w praktyce obywatel w państwie demokratycznym, bo prawie cały świat jest pod panowaniem monarchii. Po piąte, mógł dostatnio i otoczony splendorem żyć w USA, gdzie dostał 250 hektarów ziemi i znaczne pieniądze, których nie wziął dla siebie, lecz przeznaczył na wykupienie wolności Murzynom. To ugruntowało szacunek dla Polaka, który w praktyce realizował swe obywatelskie i demokratyczne przekonania. 

Mirosław R. Derewońko

Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
Foto:
cz
wt, 10 października 2017 14:54
Data ostatniej edycji: wt, 10 października 2017 16:57:22

 
200831084255.gif
 
4lomza.pl Regionalny Portal Copyright © Speed s.c. 2005r - 4too v.1.0

W celu świadczenia przez nas usług oraz ulepszania i analizy ich, posiłkujemy się usługami i narzędziami innych podmiotów. Realizują one określone przez nas cele, przy czym, w pewnych przypadkach, mogą także przy pomocy danych uzyskanych w naszych Serwisach realizować swoje własne cele i cele ich podmiotów współpracujących.

W szczególności współpracujemy z partnerami w zakresie:
  1. Analityki ruchu na naszych serwisach
  2. Analityki w celach reklamowych i dopasowania treści
  3. Personalizowania reklam
  4. Korzystania z wtyczek społecznościowych

Zgoda oznacza, że n/w podmioty mogą używać Twoich danych osobowych, w postaci udostępnionej przez Ciebie historii przeglądania stron i aplikacji internetowych w celach marketingowych dla dostosowania reklam oraz umieszczenia znaczników internetowych (cookies).

W ustawieniach swojej przeglądarki możesz ograniczyć lub wyłączyć obsługę plików Cookies.

Lista Zaufanych Partnerów

Wyrażam zgodę