Regionalne opowieści o krowach i ludziach
Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów przygotowało radiowy reportaż „Żywicielka. Opowieści o krowach i ludziach”. To jedyna w swoim rodzaju opowieść o ziemi łomżyńskiej, w krajobraz której krowy wpisane są od wieków, stanowiąc obecnie o jej dobrobycie. Prapremierowy odsłuch reportażu odbył się w Hali Kultury, a jego twórcy zapowiadają, że to dopiero początek dalszych działań badawczych i archiwizacyjnych.
Dzięki ministerialnemu programowi „Dziedzictwo Społeczne” ŁTN im. Wagów mogło zrealizować w miesiącach letnich szereg rozmów z mieszkańcami ziemi łomżyńskiej hodującymi krowy. Nie był to w żadnym razie przypadek, ponieważ wcześniej codzienne, często biedne i niełatwe, bytowanie wiejskiej społeczności, a teraz dobrobyt regionu są nierozerwalnie związane z tymi zwierzętami. Nagrania realizowali: dr hab. Marta Kurkowska-Budzan, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i członek zarządu ŁTN im. Wagów, jego wiceprezes, dr Małgorzata K. Frąckiewicz, pochodzący z Wielkiej Brytanii dziennikarz John Beauchamp, obecnie również członek ŁTN, Anna Zarzecka, dyrektorka biura Towarzystwa, wspierani przez członków jego sekcji młodzieżowej, Łucję Budzan i Stanisława Świerżewskiego. Zebrano bardzo bogaty materiał nagraniowy, którego fragmenty złożyły się na reportaż „Żywicielka. Opowieści o krowach i ludziach”.
To historia regionu, zapisana w relacjach przedstawicieli trzech pokoleń. Tytułowa żywicielka pojawia się nieprzypadkowo, ponieważ przez wiele lat, również w okresie powojennym, krowa niejednokrotnie była dla wiejskich rodzin fundamentem codziennej egzystencji. Najstarsi rozmówcy badaczy wspominali więc dzieciństwo i całodniowe pasienie zwierząt oraz pomoc w gospodarstwie. Ci nieco młodsi znali już czasy, kiedy stada krów były liczniejsze i żyło się dostatniej, ale codzienna praca, zakończona odstawieniem baniek z mlekiem do zlewni, była równie ciężka. Czasy bardziej nam współczesne to już okres transformacji, kiedy dawne gospodarstwa, bazujące na niezbyt opłacalnej produkcji mleczno-zwierzęco-rolnej, zaczęły przekształcać się, specjalizując się już wyłącznie w produkcji mlecznej. Stąd w wielu gospodarstwach stada liczące 80-250 zwierząt, a są też i takie, które planują w przyszłości ich znaczne powiększenie. Dlatego, jak podkreślano, Łomżyńskie to obecnie serce polskiego mleczarstwa, a współczesny rolnik musi być bardzo wszechstronny, wykazując się również wiedzą techniczną i ekonomiczną oraz znajomością informatyki.
Młode pokolenie radzi sobie z tym jednak bez trudu, kultywując przy tym wielowiekowe przywiązanie do ziemi i troskę o zwierzęta, co daje ciągłość dawnych tradycji.
Są plany emisji radiowej tego reportażu, który nie jest jedynym rezultatem projektu – kolejne nagrania i materiały będą pojawiać się na stronie Name Łomża – cyfrowe archiwum ziemi łomżyńskiej. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele ŁTN im. Wagów, dorośli miłośnicy lokalnej historii oraz młodzież i kadra Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Weterynaryjnych nr 7 w Łomży, a po emisji reportażu odbyła się dyskusja, poszerzająca i wyjaśniająca zawarte w nim wątki.
Wojciech Chamryk
