Straż miejska z nowymi uprawnieniami. 2 tys. zł na przejeździe kolejowym
Sprzedaż energetyka nieletniemu, niebezpieczne zachowanie na przejeździe kolejowym, brak deratyzacji czy fotografowanie oznaczonego obiektu objętego zakazem – od 15 września strażnicy miejscy mogą za takie wykroczenia nakładać mandaty. Rozszerzył się katalog spraw, w których interwencję mogą zakończyć sami, bez konieczności kierowania jej dalej.
15 września 2026 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji rozszerzające katalog wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych i miejskich mogą nakładać grzywny w drodze mandatu karnego. Zmianę MSWiA uzasadniało potrzebą szybszej reakcji na wykroczenia godzące w porządek publiczny.
Przejazdy kolejowe pod większym nadzorem
Jedną z bardziej znaczących zmian, także z punktu widzenia Łomży, jest objęcie uprawnieniami mandatowymi straży miejskiej wykroczeń na przejazdach kolejowo-drogowych.
Chodzi m.in. o objeżdżanie opuszczonych zapór lub półzapór, wjazd na przejazd, gdy rogatki już się opuszczają albo jeszcze nie zakończyły podnoszenia, przejazd za sygnalizator przy czerwonym świetle, a także wjazd na tory w sytuacji, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy. Za takie wykroczenie art. 97a Kodeksu wykroczeń przewiduje grzywnę nie niższą niż 2 tys. zł.
Do tej pory strażnicy mogli kontrolować część zachowań uczestników ruchu w rejonie przejazdów, ale nie mieli prawa wystawiać mandatów właśnie na podstawie art. 97a.
Nowe kompetencje
Straż miejska może także reagować mandatem na nielegalną sprzedaż napojów energetycznych. Prawo zabrania sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, na terenie szkół i innych jednostek systemu oświaty oraz w automatach. Za złamanie zakazu ustawa przewiduje grzywnę do 2 tys. zł. Odpowiedzialność może ponosić również kierownik sklepu lub lokalu gastronomicznego, jeżeli nie zapewnił odpowiedniego nadzoru.
Nowe kompetencje dotyczą także właścicieli, posiadaczy i zarządców nieruchomości, którzy nie wykonują obowiązku zwalczania gryzoni, insektów i innych szkodników. Dotychczas straż miejska mogła karać m.in. za niewykonywanie obowiązków wynikających z gminnego regulaminu utrzymania czystości. Nowelizacja daje jej dodatkowo możliwość zastosowania postępowania mandatowego wprost na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Strażnicy dostali również możliwość nakładania mandatów za nieprzestrzeganie ograniczeń, nakazów i zakazów określonych w wojewódzkich programach ochrony powietrza, nie wykonania obowiązku wprowadzenia standardów ochrony małoletnich czy za brak szczepień psa przeciwko wściekliźnie.
Zakaz fotografowania
Do katalogu uprawnień trafiło również fotografowanie, filmowanie, utrwalanie lub przesyłanie obrazu obiektu objętego zakazem fotografowania. Nie dotyczy to jednak każdego obiektu wojskowego czy strategicznego. Musi to być obiekt objęty ustawą o obronie Ojczyzny i oznaczony odpowiednim znakiem zakazu fotografowania. Strażnik, który ujawni takie wykroczenie, może teraz nałożyć mandat, a zgodnie z założeniami nowych przepisów powinien również poinformować odpowiednie służby.
Utrudnianie interwencji
Nowością jest także możliwość mandatowania na podstawie art. 65a Kodeksu wykroczeń. Chodzi o sytuację, gdy ktoś świadomie nie wykonuje zgodnego z prawem polecenia funkcjonariusza i w ten sposób uniemożliwia albo istotnie utrudnia mu wykonanie czynności służbowych.
Straż miejska jest formacją powołaną do ochrony porządku publicznego i ma prawo wydawać określone prawem polecenia. Od dziś może również bezpośrednio karać za umyślne utrudnianie jej interwencji.
Za co straż miejska mogła karać już wcześniej?
Katalog uprawnień straży miejskich już przed 15 września był szeroki. Strażnicy mogli wystawiać mandaty m.in. za zakłócanie spokoju i porządku publicznego, zaśmiecanie miejsc publicznych, umieszczanie ogłoszeń i plakatów bez zgody zarządzającego miejscem, używanie nieprzyzwoitych słów w miejscu publicznym czy nieobyczajne zachowanie.
Mogli również karać za niezachowanie wymaganych środków ostrożności przy trzymaniu zwierząt, naruszenia przepisów dotyczących czystości i porządku w gminie, spalanie odpadów poza przeznaczonymi do tego instalacjami, część naruszeń związanych z gospodarką odpadami czy niewykonanie obowiązków dotyczących Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
Do kompetencji straży należało także egzekwowanie zakazu spożywania alkoholu w miejscach, w których jest to zabronione, oraz części przepisów dotyczących palenia tytoniu.
Strażnicy mogą karać m.in. za nieprawidłowe parkowanie, niestosowanie się do określonych znaków i sygnałów, tamowanie lub utrudnianie ruchu oraz inne naruszenia przepisów drogowych mieszczące się w zakresie ich ustawowych kompetencji. Pełny katalog obejmuje kilkadziesiąt przepisów Kodeksu wykroczeń oraz kilkanaście innych ustaw.
Straż miejska nadal nie może np. prowadzić typowych kontroli prędkości i wystawiać mandatów kierowcom za przekroczenie dopuszczalnej prędkości.
