Od wtorku można legalizować studnie bez opłaty. Kogo dotyczy abolicja?
Właściciele studni i innych ujęć wód podziemnych wykonanych bez wymaganych formalności dostają czas na uporządkowanie ich sytuacji prawnej. Od wtorku, 18 sierpnia, zaczynają obowiązywać przepisy pozwalające na legalizację takich urządzeń bez opłaty legalizacyjnej i bez administracyjnej kary za ich wykonanie bez wymaganej zgody. Z rozwiązania będzie można skorzystać do końca 2027 roku.
Ogłoszona 3 sierpnia 2026 roku nowelizacja prawa wodnego wprowadza czasową abolicję dla właścicieli urządzeń służących do poboru wód podziemnych, które zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego. Warunkiem skorzystania z preferencji jest złożenie kompletnego wniosku o legalizację najpóźniej do 31 grudnia 2027 roku.
Nie każda studnia wymaga pozwolenia
Jeżeli średnioroczny pobór nie przekracza 5 metrów sześciennych na dobę, to korzystanie z wody co do zasady nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Drugim istotnym kryterium jest głębokość ujęcia, czyli studnia służąca zwykłemu korzystaniu z wód nie może przekraczać 30 metrów.
W praktyce oznacza to, że właściciel typowej przydomowej studni o głębokości do 30 metrów, z której pobiera niewielkie ilości wody na potrzeby domu czy własnego gospodarstwa rolnego, nie musi jej teraz legalizować tylko dlatego, że posiada studnię.
Sytuacja zmienia się, gdy ujęcie jest głębsze niż 30 metrów. Wody Polskie wskazują, że wykonanie takiej studni wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie jest konieczne niezależnie od głębokości ujęcia, jeżeli pobór stanowi usługę wodną, np. przekracza granice zwykłego korzystania z wód albo odbywa się w innych celach niż potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.
To właśnie właściciele takich istniejących już, ale nieuregulowanych prawnie ujęć są głównymi adresatami nowych przepisów.
Ponad 6,6 tys. zł opłaty znika
Dotychczas legalizacja urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganej zgody była kosztowna. W 2026 roku sama opłata legalizacyjna wynosi 6601,67 zł.
Od 18 sierpnia właściciel objętego abolicją ujęcia nie będzie musiał jej wnosić, jeżeli do końca 2027 roku złoży kompletny wniosek o legalizację. Nie będzie również podlegał administracyjnej karze pieniężnej przewidzianej za wykonanie urządzenia do poboru wód podziemnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Tak wynika wprost z nowego art. 524a Prawa wodnego.
Zwolnienie dotyczy opłaty legalizacyjnej i administracyjnej kary za nielegalne wykonanie urządzenia. Nie jest to generalne zwolnienie ze wszystkich obowiązków związanych z poborem wody.
Abolicja obejmuje wyłącznie urządzenia do poboru wód podziemnych wykonane najpóźniej do dnia wejścia w życie nowych przepisów. Nie jest więc zachętą do wiercenia nowych studni bez wymaganych pozwoleń.
Co ważne, z korzystniejszych zasad skorzystają również osoby, które postępowanie legalizacyjne rozpoczęły już wcześniej, ale nie zostało ono zakończone przed wejściem nowych przepisów w życie. Dotyczy to także trwających postępowań w sprawie administracyjnych kar za wykonanie takiego ujęcia bez wymaganej zgody.
Samo zgłoszenie „mam studnię” nie wystarczy
Do 31 grudnia 2027 roku trzeba złożyć kompletny wniosek. Zakres wymaganych dokumentów zależy od tego, jakiej zgody wymagało wykonanie danego urządzenia. W przypadku ujęć wymagających pozwolenia wodnoprawnego potrzebny jest m.in. operat wodnoprawny, a w zależności od konkretnej sytuacji także dokumenty planistyczne, wypisy z rejestru gruntów czy inne wymagane prawem załączniki.
Wody Polskie po otrzymaniu dokumentów sprawdzają zarówno kompletność wniosku, jak i to, czy istniejące urządzenie może zostać zalegalizowane. Sama abolicja nie oznacza więc automatycznej legalizacji każdej studni. Lokalizacja i sposób funkcjonowania ujęcia muszą być zgodne m.in. z przepisami dotyczącymi ochrony wód, środowiska czy zagospodarowania przestrzennego.
Wniosek składa się do właściwej miejscowo jednostki Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Mieszkańcy ziemi łomżyńskiej mogą także uzyskać informacje w Nadzorze Wodnym w Łomży, który mieści się przy al. Józefa Piłsudskiego 70, 86 218 54 81, nw-lomza@wody.gov.pl.
