Rolnik znów znalazł przeciek łomżyńskiego wodociągu. „Rurę widać po plonach”
Duża mokra plama na polu zwróciła uwagę rolnika gospodarującego pod Giełczynem. Zadzwonił do MPWiK i wskazał miejsce, w którym – jak się okazało – doszło do awarii wodociągu. To ten sam rolnik, który siedem lat temu zwrócił uwagę na przeciek na rurociągu z ujęcia Podgórze. Prezes MPWiK Maciej Borysewicz przyznaje, że niewielkie wycieki mogą pozostawać niezauważone nawet przez tygodnie. Ma to zmienić planowany monitoring sieci.
Sprawa zaczęła się 21 lipca, kiedy podczas prac polowych rolnik zauważył na polu dużą plamę wody. Miejsce ominął, obawiając się, że ciężka maszyna ugrzęźnie w rozmokniętej ziemi i do problemu z wodą dojdą jeszcze szkody w sprzęcie lub uprawie.
Zadzwonił do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Łomży i poinformował o podejrzeniu awarii.
– Przyjechali, zobaczyli – relacjonuje krótko.
Prezes MPWiK Maciej Borysewicz potwierdza, że doszło do awarii. Jak tłumaczy, nie była ona czymś wyjątkowym na tle innych uszkodzeń sieci.
Problem polega jednak na tym, że jak tłumaczy, przy niewielkim rozszczelnieniu woda może sączyć się przez dłuższy czas, zanim ktokolwiek zauważy ją na powierzchni. W takim przypadku spółka nie otrzymuje automatycznego sygnału wskazującego konkretne miejsce awarii.
Jak wyjaśnia prezes, na podstawie ogólnych wskaźników MPWiK jest w stanie wychwycić przede wszystkim większe ubytki, widoczne np. przy porównywaniu ilości wody pobieranej czy tłoczonej do sieci. Przy niewielkim przecieku pod Giełczynem może więc zdarzyć się, że woda będzie uciekała przez tygodnie, zanim ktoś zobaczy mokrą ziemię i powiadomi wodociągi.
Rolnik już raz znalazł przeciek
Dla właściciela pola sytuacja nie jest nowa. Jak przypomina, instalacja ma ponad 30 lat i z upływem czasu awarie zdarzają się coraz częściej.
To właśnie ten rolnik w 2019 roku zwrócił uwagę na dużą kałużę w miejscu przebiegu wodociągu z ujęcia Podgórze. Po przekazaniu informacji MPWiK pracownicy spółki odkopali rurociąg i potwierdzili duży przeciek. Wówczas przypuszczano, że woda mogła wypływać nawet przez kilka miesięcy. Zdarzenie zbiegło się wówczas w czasie z poważnymi problemami z jakością łomżyńskiej kranówki. Nie ustalono jednak, czy przeciek wskazany przez rolnika był przyczyną ówczesnego zanieczyszczenia wody.
Rurę widać po zbożu
Rolnik mówi, że przebieg podziemnego wodociągu potrafi wskazać na swoim polu nawet bez mapy.
Rury układano kilkadziesiąt lat temu, kiedy – jak wspomina – znacznie mniejszą uwagę zwracano na właściwe odtworzenie gleby po wykonaniu wykopu. Warstwa żyznej ziemi została wymieszana z gruntem wydobytym z większej głębokości. Skutki, jego zdaniem, widać do dzisiaj. Na pasie, pod którym przebiega rurociąg, plony są słabsze i dzieje się tak niezależnie od nawożenia czy zabiegów agrotechnicznych.
Sieć ma dostać „oczy”
MPWiK zapowiada, że możliwości wykrywania podobnych awarii mają się poprawić. Pierwszy etap systemu monitoringu sieci wodociągowej, którego koszt szacowany jest na 6-7 mln zł, planowany jest na 2027 rok. System ma umożliwić znacznie dokładniejsze obserwowanie przepływów i strat wody, a dzięki temu szybsze lokalizowanie miejsc, w których pojawiają się nietypowe ubytki. Obowiązek m.in. monitoringu sieci wprowadzała zawetowana pod koniec 2025 ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę roku przez prezydenta Karola Nawrockiego. Taki obowiązek wynika także z dyrektywy Unii Europejskiej, więc spółka planuje działania. Po monitoringu w 2028 roku planowany jest montaż wodomierzy radiowych, pozwalających na zdalny odczyt zużycia wody.
W kolejnych latach spółka chce uruchomić elektroniczne biuro klienta. Poza dostępem do odczytów i rozliczeń mieszkańcy mieliby otrzymać możliwość sprawdzania informacji dotyczących jakości dostarczanej wody.
Ostatnim etapem, przewidywanym w perspektywie około 3–4 lat, ma być objęcie monitoringiem także sieci kanalizacyjnej.
A co ze służebnością?
Awaria ponownie wywołała jednak jeszcze jeden temat – własności ziemi, pod którą od dziesięcioleci przebiegają miejskie rury.
Rolnik zwraca uwagę, że w przypadku jego nieruchomości kwestia służebności przesyłu nie jest, jego zdaniem, uregulowana w sposób, który jasno określałby prawa właściciela gruntu i przedsiębiorstwa wodociągowego. Uważa, że problem starych sieci przebiegających przez prywatne nieruchomości powinien zostać systemowo uporządkowany przez właściciela spółki, czyli Miasto Łomża, a w praktyce przez prezydenta miasta.
Prezes MPWiK patrzy na sprawę inaczej. Wskazuje, że infrastruktura powstawała zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami i procedurami, a dzisiejszy MPWiK jest następcą prawnym podmiotów, które tę sieć budowały i eksploatowały.
Spółka nie zamierza więc z własnej inicjatywy regulować służebności na wszystkich nieruchomościach, przez które od lat przebiegają rurociągi. Właścicieli gruntów, którzy nie zgadzają się z takim stanowiskiem i kwestionują prawo MPWiK do korzystania z ich nieruchomości, prezes odsyła na drogę sądową.
