Słońce zamieniło się w rogal
Krzesła turystyczne, koce, specjalne okulary i wzrok skierowany na zachód. W środowy wieczór mieszkańcy Łomży i okolic wyszli na wzgórza, pola i inne miejsca z odsłoniętym horyzontem, by przyglądać się częściowemu zaćmieniu Słońca. Pogoda dopisała, a zwyczajny sierpniowy zachód na kilkadziesiąt minut zamienił się w małe lokalne widowisko.
W Piątnicy, na łące na wzgórzu tuż przy fortach, zebrało się kilkanaście osób. Jedni siedzieli na turystycznych krzesłach, inni na kocach albo po prostu stali, co jakiś czas przykładając do oczu specjalne okulary, czasem płyty CD. Dorośli z wyraźnym zapałem pokazywali dzieciom, jak jasna tarcza Słońca stopniowo traci swój zwykły kształt, a światło robi się nieco bardziej przytłumione.
– Następna okazja będzie za ponad 27 lat – rzuciła jedna z obserwatorek. Na szczęście astronomiczny kalendarz jest łaskawszy: kolejne częściowe zaćmienie zobaczymy już w 2027 roku, a na podobnie głębokie trzeba będzie poczekać do 2039 roku. Całkowite zaćmienie Słońca nad Polską to już perspektywa dopiero 2135 roku.
Podobne sceny można było zobaczyć w wielu miejscach ziemi łomżyńskiej. Jadąc w kierunku piątnickiego wzgórza, można było zauważyć kilka osób stojących na moście Hubala i wpatrujących się w zachodzące Słońce. W środę wyjątkowo opłacało się mieć przed sobą dużo pustej przestrzeni – drzewa, bloki czy nawet niewielkie wzniesienie mogły skutecznie zakończyć obserwację wcześniej niż sama astronomia.
Zaćmienie w rejonie Łomży rozpoczęło się około godz. 19.14. Polska znalazła się poza pasem zaćmienia całkowitego, ale zjawisko i tak było bardzo głębokie. W północno-wschodniej części kraju Księżyc zakrywał około 80 proc. słonecznej tarczy. Problemem był czas: im bliżej maksimum, tym niżej nad horyzontem znajdowało się Słońce. Finał widowiska urządził więc nie Księżyc, lecz zachodni horyzont.
Przez odpowiedni filtr efekt był jednak bardzo wyraźny. Zamiast dobrze znanej okrągłej tarczy obserwatorzy widzieli coraz cieńszy, jasny rogal Słońca.
O zainteresowaniu zjawiskiem świadczył nawet dość nietypowy „wskaźnik sprzedaży”. Jeden z łomżyńskich sprzedawców szybek do masek spawalniczych mówił, że normalnie w ciągu miesiąca sprzedaje ich kilka. W środę do południa zeszło już około 30.
American Astronomical Society wskazuje, że odpowiednią ochronę zapewniają filtry spawalnicze o stopniu zaciemnienia co najmniej 12, a za najbardziej komfortowe uważa 13 lub 14. Bezpiecznym rozwiązaniem są też specjalne okulary do obserwacji Słońca zgodne z normą ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne czy przypadkowo przyciemnione szkło takiej ochrony nie zapewniają.
W Hiszpanii zaćmienie stało się atrakcją turystyczną
To, co nad Narwią było ciekawym wieczornym spektaklem, w części Europy przybrało rozmiary wielkiego wydarzenia turystycznego. Pas całkowitego zaćmienia przebiegał przez Grenlandię, zachodnią Islandię, północną Hiszpanię i niewielki fragment Portugalii. Było to pierwsze od 27 lat całkowite zaćmienie widoczne w zachodniej części Europy.
Największe zainteresowanie wzbudziła Hiszpania. Do miejsc leżących w pasie całkowitości przyjechały tłumy turystów i miłośników astronomii, mocno wzrósł popyt na noclegi, a w wielu miejscach zabrakło specjalnych okularów. Przygotowano około 350 oficjalnych punktów obserwacyjnych. Gdy wieczorem Księżyc całkowicie zasłaniał Słońce, w wielu miejscowościach zapadające nagle ciemności witano oklaskami i okrzykami.
W Buitrago de Lozoya pod Madrytem obserwatorzy oglądali tuż nad horyzontem tzw. perły Baily’ego – ostatnie punkty światła przed całkowitym zakryciem tarczy. W hiszpańskiej prowincji Teruel zaćmienie obserwował nawet Brian May, gitarzysta Queen i zarazem doktor astrofizyki.
Mniej szczęścia mieli mieszkańcy i turyści w Reykjaviku. Chmury i deszcz niemal całkowicie zasłoniły samo Słońce, ale nawet bez widoku tarczy nagłe zapadnięcie ciemności, jak relacjonują media, wywołało aplauz zgromadzonych.
