Prostsze ubezpieczenia upraw. Prezydent podpisał nowelizację
Państwo nadal będzie pokrywało do 65 procent składki na ubezpieczenie upraw i zwierząt gospodarskich. Zmienią się jednak zasady przyznawania dopłat – ich wysokość nie będzie już uzależniona od klasy gleby. Nowelizacja ma także umożliwić oferowanie rolnikom tańszych polis.
Prezydent Karol Nawrocki podpisał 17 lipca nowelizację ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Przepisy zostały przygotowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na zgłaszane przez producentów rolnych problemy z dostępem do preferencyjnych ubezpieczeń.
Najważniejszą zmianą ma być uproszczenie zasad naliczania dopłat do składek. Obecnie możliwość otrzymania pełnej dopłaty może zależeć m.in. od klasy bonitacyjnej gruntu i wysokości stawki stosowanej przez ubezpieczyciela. Po wejściu nowych przepisów klasa gleby przestanie mieć znaczenie. Rolnicy nie będą też musieli składać oświadczeń dotyczących klas użytkowanych gruntów.
Dopłata z budżetu państwa pozostanie na dotychczasowym poziomie i będzie mogła wynieść do 65 procent składki. Rolnik pokryje więc pozostałą część kosztów ubezpieczenia. Nowelizacja wprowadza dwa podstawowe limity stawek taryfowych, do których będzie przysługiwała dopłata: do 25 procent sumy ubezpieczenia w przypadku tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek, a do 15 procent w przypadku pozostałych upraw. Limity mają obowiązywać niezależnie od klasy gleby.
Zmiany obejmą także ubezpieczenia zwierząt gospodarskich. Dopłata w wysokości 65 procent składki będzie mogła być stosowana również wówczas, gdy stawka taryfowa przekroczy 0,5 procent sumy ubezpieczenia zwierzęcia.
Inny sposób ustalania odszkodowania
Nowelizacja przewiduje zastąpienie franszyzy integralnej franszyzą redukcyjną. W praktyce chodzi o zmianę zasad określających, od jakiego poziomu szkody i w jakiej wysokości wypłacane jest odszkodowanie.
Przy franszyzie integralnej niewielka szkoda, która nie przekroczy określonego w umowie progu, nie jest w ogóle pokrywana przez ubezpieczyciela. Franszyza redukcyjna oznacza natomiast pomniejszenie wyliczonego odszkodowania o wartość wskazaną w umowie. Według resortu odszkodowanie będzie mogło być pomniejszone o wartość odpowiadającą od 10 do 35 procent sumy ubezpieczenia. Rozwiązanie ma pozwolić zakładom ubezpieczeń na oferowanie polis z niższymi składkami, ale rolnik przed podpisaniem umowy powinien dokładnie sprawdzić, jak duża część ewentualnej szkody pozostanie po jego stronie.
Nowelizacja rozszerza ponadto katalog upraw, których ubezpieczenie może zostać objęte państwową dopłatą. Do listy zostaną dodane trawy nasienne oraz wierzba uprawiana do wyplatania. Dopłaty będą mogły obejmować ubezpieczenie tych upraw m.in. od gradu, powodzi, deszczu nawalnego, huraganu, przymrozków wiosennych oraz ujemnych skutków przezimowania.
Doprecyzowane mają zostać również zasady ubezpieczania upraw od suszy oraz definicja głównego plonu lnu i konopi włóknistych. W przypadku tych roślin uwzględnione zostaną ich części wykorzystywane gospodarczo.
Obowiązek ubezpieczenia pozostaje
Nowelizacja nie znosi obowiązku dotyczącego producentów otrzymujących płatności bezpośrednie. Rolnicy korzystający z dopłat muszą ubezpieczyć co najmniej połowę powierzchni upraw od przynajmniej jednego z obowiązkowych ryzyk: gradu, przymrozków wiosennych, ujemnych skutków przezimowania, powodzi lub suszy.
Za brak wymaganego ubezpieczenia może zostać naliczona opłata odpowiadająca równowartości 2 euro za każdy hektar. Sankcja nie jest stosowana, jeżeli zawarcia umowy odmówiły rolnikowi na piśmie co najmniej dwa zakłady ubezpieczeń współpracujące z resortem rolnictwa.
W 2026 roku dotowane polisy oferuje dziewięć zakładów ubezpieczeniowych, które zawarły odpowiednie umowy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Część przepisów ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy. Najważniejsze rozwiązania dotyczące zasad dopłat i nowych upraw mają zacząć obowiązywać 1 września 2026 roku. Wdrożenie części zmian związanych z pomocą publiczną wymaga także pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej.
