Hiszpanka z Drozdowa warta poznania
Przyjaciółka królowej Hiszpanii i noblisty Henryka Sienkiewicza przed stu laty też była kandydatką do Nagrody Nobla. Poetka i reporterka Sofia Casanova de Lutosławski zapisała się w historii Polski i Hiszpanii, gdyż przetłumaczyła powieść „Quo vadis?” i pisała reportaże z Europy Wschodniej. Jej postać na zawsze związała się z Drozdowem koło Łomży, od kiedy została w 1887 r. żoną filozofa Wincentego Lutosławskiego. Naukowcy UW, UwB, Hiszpanii, Półwyspu Iberyjskiego mieli o czym podyskutować podczas konferencji w Drozdowie i Warszawie na temat „tłumaczki rzeczywistości”.
Dwudniowa IX Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu „Spotkania polsko-hiszpańskie” miała za temat „Sofia Casanova / Zofia Lutosławska – tłumaczka rzeczywistości”. Organizatorami były: Wydział „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Białymstoku oraz Muzeum Przyrody – Dwór Lutosławskich w Drozdowie. Koordynatorem tego ambitnego przedsięwzięcia jest prof. UW dr hab. Jan Ciechanowski z Wydziału „Artes Liberales”, który pragnie doprowadzić do przetłumaczenia na język polski relacji z podróży Sofii Casanovy, m.in., do Rosji, Polski pod zaborami i po odzyskaniu Niepodległości. Zamiar wymaga współpracy tłumaczy i historyków, aby wyjaśnić kontekst wydarzeń, m.in., Tomasza Szymańskiego i Marcina Rydzewskiego z Muzeum Przyrody Dworu Lutosławskich. Dyrektor Ewa Sznejder gościła, m.in., dr Hannę Liberę, filologa i lekarza z Essen, prawnuczkę Sofii i Wincentego Lutosławskiego, która przedstawiła listy swojej babci Haliny, jakie córka napisała z tęsknotą i miłością do tatusia. Trzeba więc tutaj dodać, że Sofia / Sofityna i Wincenty mieli 4 córki: Marię (Niklewiczową, dziedziczkę majątku Drozdowo), Izabellę, Halinę i Jadwigę. O tym, jaką wagę przykładali rodzice do edukacji córek świadczył fakt, że Halina uczyła się w szkole zakonnej w Madrycie po angielsku, ale listy do taty pisała po polsku jako 9 - 17-latka, nie zaniedbując francuskiego i niemieckiego. Przy okazji, w Drozdowie rozmawiano, jakie artefakty Rodu Lutosławskich przetrwały: korespondencja, pamiątki rodzinne, drobiazgi osobiste, umeblowanie, bo można by umieścić zabytki na liście, która stałaby się podstawą scenariusza do wystawy w Muzeum. Okazało się, iż w zbiorach rodzinnych zachował się portret Sofityny w domu dr Hanny Libery Poznaniu, zasługujący co najmniej na kopię malarską.
Pesymiści co do natury człowieka
Sofía Casanova - Lutosławska urodziła się w 1861 r. w A Coruña, mieście wielkości Białegostoku, a zmarła w1958 r. w Poznaniu, ponieważ wybrała Polskę jako kraj dla swoich córek. Wspomnieniami na temat Sofityny podzieliła się praprawnuczka Joanna Kujawińska (siostrzenica dr Haliny Libery). Prof. Anna Janicka z Katedry Filologicznych Badań Interdyscyplinarnych UwB omówiła powieść „Doktor Wolski” autorstwa Casanovy w świetle idei emancypacyjnych, zaś mgr Tomasz Szymański skoncentrował się na ukazaniu socjologicznego tła utworu między scjentyzmem a religią katolicką.
Prof. dr hab. Jarosław Ławski z Wydziału Filologicznego UwB porównywał dwie osobowości i ich filozofie życiowe – małżonkowie byli pesymistami co do natury człowieka. Przypominał zarazem, że były to bardzo aktywne intelektualnie i znane w Europie postacie ze świata kultury, sztuki, nauki. Dr Małgorzata Wojtyniak z UW przekazała okoliczności powstania i wystawienia sztuki Sofityny „La madeja” na tle hiszpańskiej i polskiej sceny teatralnej początku XX w. Doktor Jerzy Ziemacki z z Instytutu FiS PAN próbował przewrotnie udowodnić, że Wincenty Lutosławski był też optymistą.
„Krytyczna edycja kronik Sofíi Casanovy...”
Prof. Jan Ciechanowski przybliżył problematykę rzeczywistości i fikcji w filmie „Sofía Casanova: A Obreira do Pensamento” z 2022 r. produkcji Television de Galicia (TVG). Prof. Jose Luis Orella Martinez z Uniwersytetu San Pablo CEU w Madrycie ukazał drogi odnowy Hiszpanii na przełomie XIX i XX wieku. Prelegentami konferencji byli też: dr Cristina Gonzalez Caizan z UW; hiszpańska monografistka pisarki dr Rosario Martinez Martinez z A Coruña; tłumaczka poezji na język polski dr Ludmiła Furman z UwB. W Portalu 4lomza.pl pisaliśmy wcześniej (patrz linki niżej), że wybitna hiszpańska pisarka Sofia Casanova, żona polskiego filozofa Wincentego Lutosławskiego, jest od lat tematem badań badaczy warszawskich, realizujących projekt NPRH pod nazwą „Krytyczna edycja kronik Sofíi Casanovy na temat Polski i Rosji dla madryckiego dziennika „ABC” z lat 1915–1944”.
Mirosław R. Derwońko
tel. red. 696 145 146
