„Dopóki pamiętamy, są z nami” . Hołd poległym w bitwie pod Czerwonym Borem - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Uroczystości są hołdem dla żołnierzy polskiego podziemia, którzy 23 czerwca 1944 roku w lasach Czerwonego Boru stanęli do walki z niemieckim okupantem. W zgrupowaniu liczącym około 250 żołnierzy znaleźli się przedstawiciele 33. i 71. pułków piechoty Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowej Organizacji Wojskowej. Ich celem było przeprowadzenie akcji na więzienie w Łomży i uwolnienie około 150 mieszkańców Zambrowa oraz okolicznych miejscowości, aresztowanych przez Niemców.

Dowódcą zgrupowania był kpt. Jan Buczyński „Jacek” z Armii Krajowej. Jego zastępcami byli Zygmunt Przeździecki „Wiesław” i Jerzy Klimaszewski „Ikar” z NOW, a oddziałem NSZ dowodził kpt. Antoni Kozłowski „Biały”. Przygotowania polskich żołnierzy nie uszły uwadze Niemców. Według różnych źródeł do okrążenia północnej części Czerwonego Boru skierowano od dwóch do pięciu tysięcy żandarmów i żołnierzy Wehrmachtu z Łomży i Zambrowa. Użyto także pociągu, który uczestnicy bitwy zapamiętali jako „pancerny”. To właśnie jego przybycie miało być dla partyzantów największym zaskoczeniem, a prowadzony z niego ostrzał przyniósł im największe straty.

W krwawej bitwie zginęło około 100 Polaków. Wielu rannych, którzy pozostali na polu walki, zostało dobitych przez Niemców. Mimo dramatycznego położenia większości polskich żołnierzy udało się wyrwać z okrążenia. Po latach ci, którzy przeżyli, wspominali, że „kto z tej bitwy cały wyszedł, to Matka Boska uratowała”. Straty niemieckie, mówi się że zaniżane, szacowano na około 200 zabitych i 300 rannych.

– Spotykamy się, by uczcić pamięć tych, którzy 82 lata temu wypełnili swój obowiązek wobec Rzeczypospolitej, podejmując walkę z niemieckim, okrutnym, ludobójczym okupantem – mówił dr hab. Karol Polejowski. Zastępca prezesa IPN podkreślał, że pamięć jest fundamentem narodowej tożsamości. Nawiązał także do biało-czerwonych opasek, które miały dzieci ze Szkoły Podstawowej w Wygodzie, biorące udział w części artystycznej. – Takie same opaski biało-czerwone mieli ci, którzy w pierwszej i drugiej połowie lat 40. walczyli z tymi, którzy Polskę chcieli wymazać z mapy Europy – przypominał.

Szczególnie poruszającym elementem uroczystości był występ uczniów ze Szkoły Podstawowej w Wygodzie. „Nasi przodkowie to bohaterowie” – śpiewały dzieci. – Dopóki ich pamiętamy, są z nami. Dlatego cieszę się, że młodzi są z nami – mówił przedstawiciel IPN.

Podczas uroczystości Instytut Pamięci Narodowej uhonorował osoby zasłużone dla pielęgnowania pamięci historycznej. Srebrnym medalem „Reipublicae Memoriae Meritum” wyróżniony został Piotr Kłys, wójt gminy Łomża. Jak podkreślano, od lat upamiętnia historię narodu polskiego i współpracuje z IPN-em. Efektem są m.in. coroczne uroczystości w Wygodzie oraz budowa i utrzymywanie miejsc pamięci na terenie gminy.

Srebrny medal otrzymał także Jarosław Stekowski z Zambrowa, założyciel regionalnej izby pamięci, prowadzący działalność edukacyjną oraz dokumentacyjną. Współpracując z IPN, tworzy m.in. bazę danych żołnierzy garnizonu Zambrów.

Do wydarzeń sprzed 82 lat nawiązał również wójt Piotr Kłys. Przypomniał, że tragedia rodzin polskich partyzantów nie skończyła się wraz z bitwą ani nawet wraz z zakończeniem II wojny światowej. Przez kolejne lata uczestnicy walk byli szykanowani przez komunistyczne władze, dla których polscy partyzanci, walczący o wolność Ojczyzny, byli wrogami. Przez dziesięciolecia o bitwie nie można było mówić otwarcie.

Dopiero w lipcu 1980 roku wydarzenie i jego uczestników upamiętniono tablicą w kościele w Wygodzie, poświęconą żołnierzom 71. pułku piechoty Armii Krajowej. Wzmianka o bitwie znalazła się także na tablicy wmurowanej 11 listopada 1987 roku w filar katedry łomżyńskiej. Dziś trwałym i dobrze widocznym znakiem pamięci jest pomnik w Wygodzie, z nazwiskami i pseudonimami poległych.

– Zginęli, bo byli polskimi patriotami, odważnymi mężami strzegącymi zasad lojalności wobec najbliższej rodziny, przyjaciół, kolegów, współobywateli. Mającymi głęboko w sercach i umysłach wyryte słowa: „Bóg, honor i Ojczyzna” – mówił wójt gminy Łomża.

W swoim wystąpieniu Piotr Kłys podkreślał, że wołanie „Chwała bohaterom” jest nie tylko oddaniem hołdu, ale także przestrogą. – Wołamy głośno także dlatego, że nie chcemy, aby znowu w naszej Ojczyźnie toczyła się wojna. Aby młodzi Polacy musieli walczyć z bronią w ręku o życie swoje, swoich najbliższych, nas wszystkich – mówił.

Przywołał łacińską maksymę „Si vis pacem, para bellum” – jeśli chcesz pokoju, przygotuj się do wojny. – Naszym zobowiązaniem jest czynić przygotowania do wojny, aby do niej nie doszło. A jeśli taka będzie potrzeba, aby ci, którzy staną do walki, mogli skutecznie obronić Ojczyznę i rodaków – podkreślał.

W tym kontekście wójt dziękował za obecność żołnierzom 18. Łomżyńskiego Pułku Logistycznego im. gen. bryg. Mariana Raganowicza, 13. Batalionu Lekkiej Piechoty z Łomży, wchodzącego w skład 1. Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. gen. bryg. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, oraz 2. Brygady Pancernej Legionów, nowej jednostki wojskowej formowanej w lasach Czerwonego Boru.

Piotr Kłys przypomniał również o kolejnej inicjatywie edukacyjnej związanej z upamiętnieniem bitwy. Gmina Łomża i Centrum Kultury Gminy Łomża organizują „Biwak historyczny. Cena wolności. Czerwony Bór 1944” dla uczniów starszych klas szkół podstawowych z terenu gminy. Tegoroczne wydarzenie zostało objęte patronatem Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Uroczystości w Wygodzie zakończył Apel Poległych przy pomniku żołnierzy poległych w bitwie pod Czerwonym Borem. Licznie obecne delegacje, przedstawiciele instytucji, służb, wojska, samorządów, szkół i organizacji społecznych złożyły kwiaty, oddając hołd tym, którzy za wolność Ojczyzny zapłacili najwyższą cenę.