Podlaskie firmy wobec programu SAFE. W Łomży rozmawiano o bezpieczeństwie, gospodarce i nowych szansach dla regionu
Jak podmioty z województwa podlaskiego mogą włączyć się w wykorzystanie ogromnych środków finansowych z programu SAFE dyskutowano w środę w Akademii Łomżyńskiej podczas konferencji „Nauka – Biznes – Samorząd – jak zbudować regionalny ekosystem odporności i innowacji”. W trakcie spotkania podpisano „Kartę Łomży”, czyli zbiór rekomendacji dotyczących rozwoju subregionu łomżyńskiego.
Program SAFE, z którego Polska ma otrzymać około 184 mld zł, ma służyć zwiększeniu bezpieczeństwa Europy. Drugim, nie mniej ważnym celem programu, jest impuls inwestycyjny dla gospodarki. O tym, jak może z niego skorzystać województwo podlaskie i działający tu przedsiębiorcy, rozmawiano właśnie w Łomży.
- Najważniejsze – mówił marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym – jest to, aby region przygotował się do wydatkowania gigantycznych środków, które mają trafić do Polski, a pośrednio także do województw i przedsiębiorstw. Zapewniał, że władzom województwa zależy, by jak największa część tej puli została wykorzystana przez podlaskie firmy. Wskazywał również, że położenie regionu, czyli bliskość wschodniej granicy, bywa problemem, ale powinno zostać przekute w atut. Trudne sąsiedztwo, potrzeba wzmacniania odporności i zachowania spójności terytorialnej mogą stać się argumentem za zwiększeniem finansowania tego obszaru ze środków Unii Europejskiej. Marszałek zapowiedział działania związane m.in. ze szkoleniami oraz certyfikatami bezpieczeństwa, które mają przygotować przedsiębiorców do wejścia w łańcuchy dostaw przemysłu obronnego.
Członek zarządu województwa Jacek Piorunek przypominał, że województwo podlaskie to nie tylko jego stolica. Dlatego podobne konferencje, oprócz Łomży, mają odbyć się także w Suwałkach i Bielsku Podlaskim. Mówił również o przykładach infrastruktury podwójnego zastosowania w Finlandii oraz o „Karcie Łomży” – dokumencie zawierającym rekomendacje dla władz regionalnych, które mogłyby zostać uwzględnione w planach partnerstwa oraz programach spójności na lata 2028–2034.
Rektor Akademii Łomżyńskiej dr hab. Dariusz Surowik zauważył, że dobre pomysły mogą powstawać także poza największymi ośrodkami, ale potrzebują skutecznego wsparcia i lobbingu w gremiach decyzyjnych. Tylko wtedy mają szansę na realne wdrożenie. Wspomniał również o uruchomieniu na uczelni nowego kierunku – „Bezpieczeństwo państwa”.
Sebastian Rynkiewicz, prezes zarządu Evoluma Klastra Przemysłowego, przypominał, że przed 24 lutego 2022 r., czyli przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę, zainteresowanie produkcją obronną wśród regionalnych przedsiębiorstw było na poziomie 3–5 proc. Wojna, a wcześniej także pandemia i przerwane łańcuchy dostaw, sprawiły, że dziś takie zainteresowanie deklaruje nawet połowa przedsiębiorstw. Przekłada się ono na udział w targach, szkoleniach oraz starania o certyfikaty bezpieczeństwa. Bez nich firmy nie będą mogły wejść do łańcuchów dostaw przemysłu obronnego.
Jednym z przykładów produktu, który może dać rozpoznawalność podlaskim firmom, jest Bluszcz – pojazd bezzałogowo-załogowy minowania narzutowego przygotowany przez firmę Stekop na podwoziu Toyoty. Pojazd miał być prezentowany w Łomży, ale ze względu na zainteresowanie ze strony Kambodży został pokazany w Rzeszowie. Jeśli pojawią się zamówienia, jego produkcja ma odbywać się m.in. w Sokółce, Suwałkach, Zabłudowie i Łomży.
Prezes Rynkiewicz podkreślał znaczenie zaufania, bez którego nie da się budować współpracy przemysłowej. „Maszyny rolnicze pracują w dużo cięższych warunkach niż sprzęt wojskowy” – tłumaczył słuchającym w Łomży i decydentom w Warszawie. Jak mówił, Polska Grupa Zbrojeniowa poprosiła klaster przemysłowy o wykaz maszyn, informacje o tym, ile i jakie urządzenia są w użyciu, a także o dane dotyczące liczby i wielkości hal produkcyjnych. To pokazuje, żę zainteresowanie ofertą regionu może być realne.
W trakcie konferencji kolejne dwie firmy, w tym Idea Line z Łomży, podpisały deklarację przystąpienia do Sojuszu dla Regionu. Sam Sojusz dla Regionu został zainaugurowany w lutym w Białostockim Parku Naukowo-Technologicznym jako strategiczne porozumienie na rzecz rozwoju przemysłu obronnego i technologii bezpieczeństwa w województwie podlaskim.
Łukasz Prokorym, Jacek Piorunek, a za nimi kolejni uczestnicy spotkania, podpisali „Kartę Łomży”. Dokument mówi m.in. o rozwoju technologii podwójnego zastosowania, integracji łańcuchów dostaw, cyberbezpieczeństwie oraz dwufilarowej odporności województwa podlaskiego. Pierwszym filarem mają być nowoczesny przemysł metalowo-maszynowy i technologie IT, drugim – bezpieczna infrastruktura techniczna.
Z niemal wszystkich wystąpień przebijała się idea nowego impulsu rozwojowego, jaki może dać program SAFE. 8 maja 2026 r. Polska jako pierwszy kraj UE podpisała umowę pożyczki w ramach SAFE. Ministerstwo Finansów podało, że Polska otrzyma 43,7 mld euro, a finansowanie może mieć maksymalnie 45-letni okres spłaty i 10-letnią karencję w spłacie kapitału. Rząd deklarował, że około 89 proc. środków z programu ma trafić do polskich firm zbrojeniowych. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wskazywała, że środki z SAFE mają zostać przeznaczone m.in. na rozwój krajowego przemysłu zbrojeniowego, firmy z nim współpracujące oraz wzmacnianie polskich zdolności technologicznych.
Tak duże pieniądze budzą wyobraźnię przedsiębiorców w całym kraju. Dlatego obok umiejętności, maszyn i zaplecza produkcyjnego potrzebne będą także skuteczna współpraca oraz lobbing władz lokalnych, parlamentarzystów, uczelni i organizacji gospodarczych w instytucjach centralnych. Dla województwa podlaskiego stawką jest nie tylko udział w programie SAFE, ale również trwałe włączenie regionalnych firm w łańcuchy dostaw sektora obronnego i bezpieczeństwa.
