Łomżyniak stworzył plan miasta z budynkami w 1938 roku
- Piszę ten list do Ciebie, ponieważ częściowo Tobie zawdzięczam, że mapy inżyniera Jerzego Felczaka zostały udostępnione – napisał łomżyniak Jarosław Rybicki z USA w Wielki Piątek A.D. 2026 do redaktora Mirosława Derewońko z 4lomza.pl. - Niestety, nikt ich nie chciał wykorzystać, więc sam zrobiłem na podstawie map Felczaka plan miasta Łomża na własne potrzeby. Po przeczytaniu Twojego artykułu o udostępnieniu gazetki LO „Głos Ucznia” na stronach Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej, pomyślałem, że mój plan po doszlifowaniu też może tam wylądować.
- Tak też zrobiłem i wysłałem do nich zapytanie o zamieszczenie planu w PBC. Powiem szczerze, że byłem zaskoczony ich bardzo przychylną opinią i chęcią opublikowania, jak to nazwali, mojego dzieła. Teraz mój plan jest dostępny dla każdego na stronie Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej.
https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/114924/edition/111985/content .
- Mam nadzieję, że komuś się przyda, tak jak mnie do wirtualnego spaceru po nieistniejącej już przedwojennej Łomży – napisał wytrwały badacz przeszłości Łomży Jarosław Rybicki. O prawo do udostępnienia w sferze publicznej przedwojennych map Felczaka, które ukazują także nieistniejące dzisiaj nazwy ulic, łomżyniak zza Oceanu zabiegał wytrwale i konsekwentnie przez ponad 5 lat. W tym szukaniu wśród urzędników z instytucji miejskich, powiatowych, wojewódzkich, państwowych sojuszników dla pokazania map Felczaka (o których istnieniu wiedzieliśmy, nie mogąc udostępnić do publicznej wiadomości, ze względu na nazwiska polskie i żydowskie właścicieli nieruchomości, zapisane na mapach Felczaka) – uczestniczyliśmy wytrwale, acz bez wielkiej wiary w powodzenie zamysłu Jarosława Rybickiego. Jednak wiara czyni cuda i zdołał on nieustępliwym domaganiem się prawa do upublicznienia przedwojennych dokumentów sfinalizować swój zamysł. Gratulujemy!!!!
Cóż to za skarb dokumentalny te mapy Felczaka?
Archiwista Danuta Bzura na stronie Archiwum Państwowego w Białymstoku wyjaśniła, że: „W latach 1938 - 1939 były prowadzone pomiary geodezyjne miasta Łomży. Prace były prowadzone przez mierniczego przysięgłego z Płocka - inż. Jerzego Felczaka (1909 - 1986), absolwenta Wydziału Geodezji Politechniki Warszawskiej. Rezultatem prac były 43 arkusze, mapy geodezyjne, znane pod nazwą „mapy Felczaka”, przedstawiające poszczególne części miasta, zawierające nazwy ulic, placów oraz nazwiska właścicieli nieruchomości. Wobec zaginięcia w czasie II wojny światowej ksiąg hipotecznych i notarialnych, stanowią one cenne, a czasami jedyne, źródło informacji na temat własności nieruchomości w mieście Łomży.
Mapy Felczaka zostały przekazane do Archiwum Państwowego w Białymstoku Oddział w Łomży, przez Starostwo Powiatowe w Łomży, w grudniu 2021 roku i zostały wpisane do akt miasta Łomży. Spośród arkuszy o numerach 1 - 43, nie zachował się arkusz o numerze 10”.
49 obiektów z do odnalezienia na planie Łomży
Z perspektywy Czytelniczek i Czytelników Portalu 4lomza.pl można zauważyć, że dzięki trudowi Jarosława Rybickiego z mroku archiwów, niewiedzy i niepamięci wydobyte zostały takie miejsca i budowle, których istnienia współcześnie ogromna większość mieszkańców Łomży w ogóle nigdy nie była świadoma. Łatwo o tym się przekonać, porównując oznaczone na planie 49-oma liczbami miejsca i budowle z ich lakonicznym opisem w legendzie, znajdującej się w prawym, górnym rogu. Osoby analizujące układ ulic i placów zapewne zauważą, że wiele z nich miało zupełnie inne nazwy – jednak rozszyfrowanie, co i dlaczego oznaczały, czemu służyły, to zajęcie na odrębny artykuł. Dla zachęty napiszę np., że w 1938 r. na mapie Felczaka ulica gen. Bronisław Pierackiego(1895 – 1934) to dzisiejsza Dworna. Kino Mirage (nieistniejące) znajdowało się przy Placu Wolności z Pocztą itd. Kogo zainteresuje, gdzie stał Dom Żołnierza, Kościół Ewangelicki i Synagoga, odnajdzie na planie. Przed 20-stu laty na Forum 4lomza.pl także powoływano się na mapy Felczaka (link pod tekstem).
https://pbc.biaman.pl/dlibra/results?q=G%C5%82os+Ucznia&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0
https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/71669/edition/69655#structure
Mirosław R. Derewońko
tel. red. 696 145 146
