W Podlaskiem ponad 14 tys. umów o dzieło. ZUS: najczęściej trwają bardzo krótko
W 2025 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgłoszono w województwie podlaskim ponad 14,3 tys. umów o dzieło. Z danych ZUS wynika, że podobnie jak w całym kraju, również w regionie dominują kontrakty zawierane na bardzo krótki czas — często nawet tylko na jeden dzień.
Obowiązek informowania ZUS o zawieraniu umów o dzieło obowiązuje od 2021 roku. Jak podkreśla Zakład, ubiegłoroczne dane pokazują dalszy spadek liczby zgłoszeń i samych umów.
– Od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. ZUS otrzymał w całym kraju ponad 1,1 mln formularzy RUD, a w regionie 13,1 tys. Dotyczyły one prawie 1,3 mln umów o dzieło zawartych przez pracodawców w całej Polsce, z czego w regionie zgłoszono 14,3 tys. takich umów. Informacje o umowach przekazało 69,6 tys. podmiotów w kraju, w tym ok. 1,7 tys. w województwie podlaskim – informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego.
Jak zaznacza rzeczniczka, w porównaniu z 2024 rokiem liczba zgłoszeń w kraju zmniejszyła się o 2,49 proc., a liczba samych umów o dzieło spadła o 6,5 proc. Było ich najmniej od pięciu lat, czyli od momentu uruchomienia rejestru. Jednocześnie liczba osób wykonujących takie umowy utrzymuje się na zbliżonym poziomie. W 2025 roku było ich około 318 tys. w całej Polsce, w tym 7,6 tys. w województwie podlaskim.
Coraz więcej zgłoszeń przez internet
ZUS zwraca uwagę na rosnącą cyfryzację kontaktów przedsiębiorców z instytucją. W 2025 roku aż 92,46 proc. formularzy RUD zostało przekazanych elektronicznie przez portal eZUS. To najwyższy udział tej formy od początku funkcjonowania rejestru.
Dla porównania, w 2021 roku pocztą wpłynęło ponad 148 tys. zgłoszeń, a w 2025 roku było ich już około 74 tys., czyli niemal o połowę mniej. Osobiste składanie dokumentów w placówkach ZUS zdarza się dziś sporadycznie.
Najczęściej umowa tylko na jeden dzień
Z danych rejestru wynika, że umowy o dzieło są najczęściej wykorzystywane do realizacji krótkich projektów. Najwięcej z nich zawieranych jest właśnie na jeden dzień — to aż 29 proc. wszystkich umów. Kolejne 7 proc. trwa dwa dni.
Połowa wszystkich umów kończy się przed upływem około tygodnia, bo mediana długości umowy wynosi 5 dni. Średni czas trwania jest jednak wyraźnie dłuższy i sięga 34 dni, co pokazuje, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się również bardziej rozbudowane projekty.
Kreatywne i technologiczne branże na czele
Najwięcej osób wykonujących umowy o dzieło pracowało w trzech sektorach gospodarki. Były to: informacja i komunikacja, działalność profesjonalna, naukowa i techniczna, kultura, rozrywka i rekreacja.
To właśnie w tych branżach koncentruje się ponad połowa wszystkich wykonawców takich umów. W 2025 roku największy wzrost liczby osób pracujących na umowach o dzieło odnotowano w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej — o 10,2 proc. Największy spadek dotyczył natomiast przetwórstwa przemysłowego, gdzie liczba wykonawców zmniejszyła się o 8 proc.
Podlaskie daleko za Mazowszem
Najwięcej zgłoszeń w kraju pochodziło z województwa mazowieckiego, gdzie odnotowano blisko 580 tys. umów o dzieło. Najmniej takich umów zgłoszono natomiast w województwie warmińsko-mazurskim — 9,7 tys.
Mazowsze, Śląsk i Małopolska skupiają łącznie prawie połowę wszystkich podmiotów zgłaszających umowy o dzieło oraz niemal połowę ich wykonawców.
Mężczyźni nieznacznie przeważają
Wśród osób wykonujących umowy o dzieło w całym kraju nieco więcej było mężczyzn — stanowili 51,3 proc. wszystkich zgłoszonych. Najliczniejszą grupą wiekową były osoby między 30. a 39. rokiem życia, które stanowiły niemal jedną czwartą wszystkich wykonawców. Z kolei osoby w wieku od 20 do 59 lat to ponad 80 proc. ogółu.
Cudzoziemcy głównie z Ukrainy i Białorusi
W 2025 roku około 6 proc. wykonawców umów o dzieło stanowili cudzoziemcy. Największą grupę tworzyli obywatele Ukrainy, którzy stanowili 43,6 proc. wszystkich obcokrajowców wykonujących takie umowy. Na drugim miejscu znaleźli się obywatele Białorusi — 30,5 proc. Dalej byli m.in. obywatele Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Indii.
Najczęściej korzystają małe firmy
ZUS podkreśla, że umowy o dzieło najczęściej zgłaszają małe firmy. Prawie 60 proc. takich podmiotów to płatnicy, którzy zgłaszają do ubezpieczeń nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych. Duże firmy, zatrudniające ponad 250 osób, stanowiły jedynie 3,3 proc. wszystkich płatników przekazujących informacje o takich umowach.
Po pięciu latach funkcjonowania rejestru obraz rynku pozostaje stabilny. Umowy o dzieło są domeną przede wszystkim mniejszych firm, zwłaszcza z branż kreatywnych i technologicznych, a zdecydowana większość z nich ma charakter krótkoterminowy.
Raport „Rejestr umów o dzieło. Analiza danych z formularzy RUD przekazanych od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r.” jest dostępny na stronie ZUS w zakładce „Analizy i raporty”.
