Afrykańska wystawa w łomżyńskim muzeum
Najnowszą wystawę czasową „Tkaniny i stroje afrykańskie. Tradycja i współczesność” można już oglądać w Muzeum Północno-Mazowieckim. Przygotowana ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie ekspozycja prezentuje tradycyjne oraz współczesne afrykańskie tkaniny, techniki tkackie i zdobnicze. Zgromadzone na wystawie obiekty pochodzą z Afryki Zachodniej oraz Południowej i Wschodniej, i jest to dopiero czwarta wystawa o tej tematyce w blisko 80-letniej historii muzeum.
Dział Etnografii łomżyńskiego muzeum, czyli de facto niestrudzona Wiesława Pawlak, regularnie przygotowuje nader zróżnicowane wystawy. Były wśród nich również takie o tematyce afrykańskiej, w tym ciesząca się dużym zainteresowaniem „Kobiety czarnej Afryki” w roku 2005. Po latach Wiesława Pawlak zainicjowała kolejną, która została przygotowana z niezwykle bogatych, gromadzonych od ponad 60 lat, zbiorów Działu Kultur Pozaeuropejskich Muzeum Narodowego w Szczecinie. Autorką i kuratorką wystawy jest kierująca tym działem Ewa Prądzyńska, zafascynowana Czarnym Lądem znawczyni tematu, jeżdżąca do Afryki od ponad 20 lat i z każdej takiej wyprawy przywożąca kolejne, bardzo interesujące artefakty.
– Tkaniny i stroje afrykańskie stanowią niezwykle bogatą i różnorodną dziedzinę sztuki – przybliża Ewa Prądzyńska. – Są żywym świadectwem kultur, tożsamości i dziedzictwa kontynentu, który przez tysiąclecia rozwijał wyjątkowe techniki tkackie i farbiarskie. Wystawa „Tkaniny i stroje afrykańskie. Tradycja i współczesność” prezentuje fragment tej niezwykłej tradycji. Ekspozycja przedstawia wybrane przykłady tradycyjnych i współczesnych afrykańskich tkanin oraz strojów, prowadząc przez fascynującą podróż od tradycyjnych technik rzemieślniczych po współczesne interpretacje, które inspirują twórców mody i artystów.
Wystawa, przygotowana przez Ewę Prądzyńską i współpracującą z nią Ewę Sitarek oraz ze strony łomżyńskiego muzeum przez komisarz Wiesławę Pawlak i czuwającą nad aranżacją i oprawą graficzną całości Alicję Kamieniczną-Adamowską, daje możliwość dogłębnego zapoznania się z technikami tkackimi i zdobniczymi występującymi na Czarnym Kontynencie. Wzrok przyciągają choćby fulbejskie wełniane koce pasterskie kaasa, zdobione geometrycznymi wzorami oraz wielobarwne kente z Ghany ludów Akan, niegdyś noszone wyłącznie przez członków rodziny królewskiej. Są też prezentowane tkaniny z Mali i Kamerunu, barwione indygo oraz błotem, czyli z wykorzystywaniem techniki bogolan, dającej w efekcie końcowym różne odcienie brązu. Zostały one ułożone tak, że można prześledzić kolejne etapy ich barwienia, przy czym wykorzystywane są techniki rezerważu, polegające na zakrywaniu kolejnych części materiału przed farbowaniem.
Nie brakuje również produkowanych współcześnie tkanin dekoracyjnych, to jest korhogo z Wybrzeża Kości Słoniowej, aplikacji z Beninu oraz batików z Beninu, Togo i Burkina Faso: wielobarwnych, o ciekawej symbolice i będących często dowodem na przenikanie się różnych kultur, tak jak w przypadku prac Adama Nidzgorskiego, które Francois Yemadje Borgia z Beninu przeniósł na tkaniny. Można też obejrzeć codzienne i odświętne ubiory Hausów z Nigru, Amhara z Etopii, Tuaregów z Algierii i wielu innych ludów. Dopełnieniem tego tekstylnego bogactwa są dwa warsztaty tkackie, poziomy i pionowy oraz narzędzia do obróbki bawełny i wełny oraz do produkcji i zdobienia tkanin, w tym stemple i szablony.
Jest również prezentacja fotograficzna, ponieważ Ewa Prądzyńska uchwyciła podczas swych pobytów w Afryce wiele ciekawych scen, jak choćby dogońskich tkaczy przy pracy.
– Wystawa „Tkaniny i stroje afrykańskie. Tradycja i współczesność” pokazuje, że afrykańskie tekstylia to znacznie więcej niż materiał – podsumowuje Ewa Prądzyńska. – To sztuka i dynamicznie rozwijająca się tradycja. W każdym wzorze tkwi opowieść, a w każdym kolorze znaczenie. Tradycja i innowacja współistnieją w Afryce harmonijnie, tworząc wyjątkową dziedzinę twórczości.
Wojciech Chamryk
