Sekularyzacja postępuje, ale u nas trochę wolniej
Spadek religijności w Polsce jest faktem, ale jak wynika z raportu „Kościół w liczbach 2024 rok”, diecezja łomżyńska trzyma się nieźle. Większą religijność widać w parafiach wiejskich niż w miejskich. Szczególną uwagę przykuwa duży spadek liczby alumnów w seminariach.
Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego przygotował raport „Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2024”, w którym za pomocą liczb przedstawia stan religijności Polaków. W 2024 roku było w Polsce 10 352 parafie, a liczba księży inkardynowanych (przypisanych) do diecezji i eparchii wyniosła 23 274. To o 6% mniej niż rok wcześniej.
W 2024 roku diecezja łomżyńska liczyła 170 parafii (w tym 4 zakonne) i ich liczba w porównaniu z rokiem wcześniejszym się nie zmieniła. Średnio na jedną parafię przypada 2421 katolików, co oznacza, że na tle kraju parafie są u nas mniej ludne. Według raportu w diecezji łomżyńskiej 93,1% mieszkańców deklaruje się jako katolicy. To jeden z najlepszych wyników w Polsce, choć wyprzedzają nas diecezje: katowicka (94,1%), siedlecka (93,8%) oraz włocławska (93,7%). Najmniejszy odsetek, ze względu na dużą obecność prawosławia, znajduje się w diecezjach drohiczyńskiej (71,7%) i białostockiej (73,1%).
W 2024 roku do diecezji łomżyńskiej przypisanych było 512 księży. Od 2018 roku ich liczba spadła o 12,9%, co jest największym procentowym spadkiem w Polsce. Duszpastersko w parafiach diecezji pracuje 332 księży, czyli średnio 1,8 na parafię. W ciągu 6 lat ich liczba zmniejszyła się o 11,5%, tj. o 43 księży.
Tąpnięcie, tsunami nadciągające nad Kościół, widać w danych dotyczących alumnów. W ciągu ostatnich 6 lat ich liczba w Polsce spadła o ponad 50%, a w diecezji łomżyńskiej o 44,4%, czyli z 45 do 25. W przeliczeniu na 100 księży przypada jeszcze 4,9 kleryka. W 2024 roku w Polsce było 109 diakonów stałych, najwięcej w diecezji katowickiej. W diecezji łomżyńskiej nie było żadnego.
O 27% w stosunku do 2018 roku spadła liczba chrztów. W 2024 roku na terenie diecezji łomżyńskiej zanotowano ich 4215, a w skali kraju 247 168. Z danych raportu wynika, że do 1. roku życia, w stosunku do wszystkich urodzonych, chrztu w Polsce udzielono 86,9% niemowląt.
Do I Komunii Świętej przystąpiło 5044 dzieci, co w porównaniu z 2019 rokiem oznacza wzrost o 1106, natomiast w stosunku do 2020 roku spadek o 180.
W 2024 roku do sakramentu bierzmowania przystąpiło 6078 młodych ludzi, co oznacza, że w ciągu 6 lat liczba ta spadła o 1308 (-17,7%). W tym samym roku udzielono 1422 ślubów sakramentalnych, a od 2019 roku ich liczba spadła o 730 (-34%). Co ciekawe, w porównaniu z 2023 rokiem było ich o 22 więcej. W skali kraju udzielono 68 285 ślubów kościelnych. Wartym odnotowania jest spadający odsetek ślubów kościelnych w stosunku do wszystkich zawieranych małżeństw. W 2024 roku było to 50,4%, podczas gdy w 2014 roku – 70,1%.
Ważnym miernikiem religijności jest uczestnictwo w niedzielnych Mszach Świętych. Według raportu w 2024 roku wskaźnik Dominicantes w Polsce wyniósł 29,57%, a w diecezji łomżyńskiej 36,21%. Liderem jest diecezja tarnowska – 62,34%, a najsłabszy wynik zanotowano w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej – 17,53%.
Innym, być może nawet ważniejszym miernikiem, jest przystępowanie do Komunii Świętej. W Polsce średnia wskaźnika Communicantes wynosi 14,64%, a w diecezji łomżyńskiej – 18,85%. Także tu najlepszy wynik osiągnęła diecezja tarnowska – 26,17%, a najniższy – sosnowiecka – 8,65%.
Dane roczne stanowią „fotografię” chwili, kilkuletnie zarysowują trendy, a procesy widać dopiero na przestrzeni wielu lat. Od 44 lat (od 1980 roku) wskaźnik uczestnictwa w niedzielnych Mszach Świętych spadł w Polsce z 51,0% do 29,57%. Odwrotny proces obserwuje się wśród przyjmujących Komunię Świętą – wskaźnik ten wzrósł w tym czasie z 7,8% do 14,64%. Ze względu na lockdown praktyk religijnych w 2020 roku nie badano. Po powrocie z ograniczeń sanitarnych, w 2021 roku, frekwencja na niedzielnych Mszach Świętych spadła w porównaniu z 2019 rokiem o prawie 10 punktów procentowych i do dziś się nie odbudowała.
Wskaźnik Communicantes względny w 2023 i 2024 roku dla diecezji łomżyńskiej wyniósł odpowiednio 52,96% i 52,06%.
„Do kościoła” w większości chodzą kobiety – 59,09%. W diecezji łomżyńskiej proporcje wyglądają następująco: kobiety – 59,13%, mężczyźni – 40,87%. Znacznie wyższa frekwencja notowana jest w parafiach wiejskich niż miejskich. W Polsce na wsiach we Mszach Świętych uczestniczy 51,19%, a w miastach 29,56%. Najgorzej jest w parafiach miejsko-wiejskich – tam na Mszę uczęszcza tylko 19,25%.
W diecezji łomżyńskiej wygląda to odpowiednio: na wsiach – 59,22%, w miastach – 18,56%, a w parafiach miejsko-wiejskich – 22,31%.
W 2024 roku w diecezji zarejestrowano 812 zabytków nieruchomych, co oznacza przyrost o ponad 90% w ciągu 6 lat. Zwiedzać można 536 z nich, a do rejestru zabytków wpisano 550.
Systematycznie spada procent dzieci uczęszczających na lekcje religii. W Polsce w roku szkolnym 2024/2025 było to 75,6%, co oznacza spadek o 12,4% w ciągu 7 lat. Według raportu w diecezji łomżyńskiej na lekcje religii (we wszystkich szkołach) uczęszczało w tym okresie 92,1%, podczas gdy w roku szkolnym 2018/2019 było to 96,5%. Spadek wyniósł zaledwie 4,4%.
