Ponad 12 tys. kontroli zwolnień lekarskich. Do ZUS wróciło 5,15 mln zł
W 2025 roku oddział Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku skontrolował ponad 12 tys. zwolnień lekarskich. Efektem działań było wstrzymanie lub obniżenie świadczeń oraz zwrot do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych łącznie 5,15 mln zł.
Kontrole dotyczyły zarówno prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich, jak i zasadności orzekania o czasowej niezdolności do pracy. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 439 zasiłków chorobowych o łącznej wartości ponad 768 tys. zł. Dodatkowo obniżono podstawę wymiaru świadczeń po ustaniu zatrudnienia w przypadku ok. 1,4 tys. osób, co dało 4,4 mln zł oszczędności.
– ZUS ma ustawowy obowiązek sprawdzać, czy zasiłek chorobowy trafia do osób, którym rzeczywiście on przysługuje – podkreśla Katarzyna Krupicka, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podlaskim.
Zwolnienie lekarskie to nie urlop
ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie służy powrotowi do zdrowia, a nie wypoczynkowi czy podejmowaniu dodatkowej pracy. W czasie chorobowego można wykonywać jedynie zwykłe czynności dnia codziennego, takie jak wizyta u lekarza, wyjście do apteki czy podstawowe zakupy.
Od 13 kwietnia 2025 r. dopuszczalne są także tzw. czynności incydentalne, jeśli wymuszają je istotne okoliczności – nie mogą one jednak wynikać z polecenia pracodawcy.
Z kolei możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego wystawionego u innego będzie dopuszczalna dopiero od 1 stycznia 2027 r., pod warunkiem że charakter pracy na to pozwoli.
Praca na chorobowym? To najczęstsze nadużycie
Kontrole w województwie podlaskim pokazują, że część ubezpieczonych traktuje zwolnienie lekarskie jako okazję do dorobienia lub dłuższego wypoczynku. Najczęściej wykrywanym nadużyciem jest świadczenie pracy na umowę zlecenie u innego pracodawcy.
ZUS ujawnił m.in. przypadki:
- uczestniczenia w zajęciach i wykładach na uczelni w trakcie chorobowego,
- obsługi klientów w salonie fryzjerskim przez właścicielkę przebywającą na zwolnieniu,
- wykonywania napraw w warsztacie samochodowym przez mechanika będącego na L4.
Coraz więcej zgłoszeń od mieszkańców
Skuteczność kontroli rośnie m.in. dzięki anonimowym zgłoszeniom, które trafiają do ZUS od osób zauważających nieprawidłowości. Warto pamiętać, że kontrole zwolnień lekarskich mogą przeprowadzać także pracodawcy zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych, najczęściej za pośrednictwem działów kadr..
