Drozdowo pamięta o Romanie Dmowskim - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Roman Dmowski był jednym z głównych współtwórców niepodległej Polski. Jako bezkompromisowy realista polityczny stworzył spójną wizję nowoczesnego narodu, opartą na sile państwa, jedności kulturowej oraz nadrzędności interesu narodowego. Zmarł 2 stycznia 1939 roku w Drozdowie pod Łomżą, w dworku rodziny Lutosławskich, którzy pod koniec jego życia otoczyli go opieką.

Wspominając współtwórcę II Rzeczypospolitej, Lech Marek Szabłowski, starosta łomżyński, podkreślał, że Drozdowo było miejscem, w którym „przez dziesięciolecia tętniła twórcza myśl, patriotyzm i wola czynu”. Zaznaczał również, że Dmowski nie był jedynie marzycielem, lecz wizjonerem i realistą w jednej osobie. Jego zdaniem miało to wyraźne odzwierciedlenie w prowadzonej przez Dmowskiego dyplomacji oraz w konsekwentnym budowaniu międzynarodowej pozycji sprawy polskiej.

– Patriotyzm to kompetencja, konsekwencja i umiejętność przełożenia wielkiej idei na język konkretnych działań – przypominał starosta, mówiąc także o odpowiedzialności wobec przodków i przyszłych pokoleń. Podkreślał, że każdy wybór i każde zaniedbanie wpisują się w długi łańcuch pokoleń, a praktycznym wyrazem tej odpowiedzialności jest troska o ziemię łomżyńską i powiat łomżyński. W swoim wystąpieniu nazwał Dmowskiego synem Kościoła i narodu, wskazując, że odrzucenie dziedzictwa Kościoła oznacza osłabienie samej tkanki, z której utkana jest polskość.

Do licznie zgromadzonych przedstawicieli organizacji społecznych, środowisk politycznych oraz instytucji państwowych i samorządowych list skierował prezydent RP Karol Nawrocki. Odczytał go Jan Józef Kasprzyk, minister w Kancelarii Prezydenta RP, przypominając, że myśl i działalność polityczna Romana Dmowskiego odcisnęły niezatarte piętno na najnowszej historii Polski. W rocznicę śmierci autora Myśli nowoczesnego Polaka prezydent zwrócił uwagę, że pozostawił on Polakom dziedzictwo realizmu politycznego oraz rozumną identyfikację ze wspólnotą narodową, podkreślając, iż bez Dmowskiego Polska nie odzyskałaby wolności.

Pełniący obowiązki prezesa IPN Karol Polejowski przypomniał myśl Dmowskiego, że państwa nie buduje się ani dla jednego pokolenia, ani jednym pokoleniem. Senator Marek Komorowski zwrócił uwagę, że podpis Romana Dmowskiego widnieje na Traktacie Wersalskim. Z kolei poseł Jacek Sasin, nawiązując do obowiązków narodowych, podkreślał współczesny obowiązek obrony niepodległości, pytając, czy Polacy są dziś gotowi jej bronić – niezależnie od zagrożeń ze wschodu czy z zachodu.

Historyk Leszek Żebrowski wskazywał, że idea wszechpolska narodziła się z obserwacji Dmowskiego, iż Polska ulegała rozwarstwieniu. W poszczególnych zaborach powstawały podobne, lecz odrębne instytucje, co doprowadziło do sformułowania idei jedności narodowej – przekonania, że Polacy w każdym zaborze są tacy sami i powinni dążyć do tych samych celów.

Po oficjalnych uroczystościach dyrektor Muzeum Tradycji Ruchu Narodowego w Jelczu-Laskowicach Mateusz Kotasa wygłosił wykład pt. „Dziedzictwo Romana Dmowskiego 87 lat po śmierci – poszukiwania tego, co zniszczyła II wojna światowa i PRL”. Zaprezentowano również wystawę unikalnych pamiątek związanych z Romanem Dmowskim, pochodzących ze zbiorów tego prywatnego muzeum.

– To pasjonat i kolekcjoner, który przez dużą część życia na aukcjach wyszukiwał wyjątkowe ślady przeszłości związane z Romanem Dmowskim – mówił historyk Tomasz Szymański, przypominając, że w 1951 roku wszystkie dzieła Dmowskiego objęto zapisem cenzorskim, co skutkowało ich wycofaniem z bibliotek i niszczeniem.

Na wystawie można zobaczyć m.in. książeczkę do nabożeństwa z podpisem Romana Dmowskiego, liczne autografy, listy, znaczki – w tym znaczek wykonany przez więźniów w drukarni niemieckiego obozu jenieckiego podczas II wojny światowej – a także odpis Traktatu Wersalskiego, przesłany z Paryża do Warszawy jeszcze przed jego ratyfikacją. Ekspozycja będzie dostępna do końca marca 2026 roku.