Łomżynianka powraca do słowiańskich korzeni - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Halina Pieścik była uczennicą pierwszego rocznika „Plastyka”, Szkoły powstałej w 1992 r. Liceum mieściło się początkowo w budynku „Budowlanki” przy placu Tadeusza Kościuszki (dzisiaj II LO).  Absolwentka z wdzięcznością i sympatią wspomina trójkę nauczycieli. Malarka Teresa Adamowska była perfekcyjnym nauczycielem malarstwa i cudowną wychowawczynią klasy, która na początku liczyła około 30 osób, chociaż do końca edukacji po 5 latach dotrwało 18. Idolem dziewcząt stał się Stanisław Kędzielawski, nauczyciel liternictwa, kompozycji i rysunku – zazwyczaj cały w błyskach grafitu (wkładu ołówkowego): wycierał ręce o ubrania, które zawsze były szare od ołówków. Umiał za jednym zamachem pędzla ławkowca tworzyć napis na plakacie lub afiszu. Imponował adeptkom talentem. Radosław Cezary Gwizdon wzbudzał podziw wiedzą z historii sztuki. - Można go było w domu odwiedzać – wspomina Halina. - Miał bogatą bibliotekę i kontakty z biblioteką Seminarium. 

Baśnie olśniewają bogactwem niezliczonych detali

Zbiór „Baśnie starosłowiańskie” (Wydawnictwo Replika, Poznań 2025) zawiera 15 ilustracji, które są inspirowane folklorem słowiańskim, pełne detali i tradycyjnych elementów dekoracyjnych. Praca przygotowawcza wymagała badań nad symboliką Słowian, atrybutami bóstw i demonów, dawnymi przedstawieniami postaci mitologicznych. Dzięki temu, Halina Constantine stworzyła oryginalne, a zakorzenione w tradycji ilustracje znaną techniką: piórko i ołówek na papierze. Obrazy czarno-białe powstały do baśni na bardzo różne tematy, m.in., zebrane w zbiorach ukraińskich baśni narodowych (I. Rudczenka 1920 i M. Wozniak 1946 oraz obszernych zbiorach „Bajek” Aleksandra Afanasjewa): Maria Moriewna; Rusałka; Wiedźmak; Opowieść o Danie – rzece; Wodnik; Kikimora; Żar-Ptak; Straszna bajka; Mądra Jelena; Łaciatka; Pielgrzym i żmij; Iwan Carewicz i Szkarłatna Alisa; Ziarnko bobu; Kobieta-ryś; Piórko Finista Jasnego Cud-Sokola.

Każda z wymienionych baśni olśniewa bogactwem niezliczonych detali: pojawiających się postaci, przedmiotów, miejsc, przestrzeni, budynków i wydarzeń, dlatego wymagały od Artystki dokonania wyboru, jakie elementy opowieści warto wybrać do prezentacji w formie graficznej. Na przykład, w Marii Moriewnej są to trzy ptaki: kruk, orzeł, sokół, zajmujące centralnie stronę, zaś pod nimi konie w galopie (pod postaciami ptaków kryją się piękni młodzieńcy, konkurujący o względy trzech sióstr carewicza). Śliczna i kapryśna Rusałka ma włosy skręcone jak wodorosty, bywa dla dziadka rybaka zwodnicza, jak niespodziany upiór, mający podobne do kocich wąsy, i spoglądający w mroku nocy. Do każdej z ilustracji, jeśli im się przyjrzeć po lekturze, można dodać opis organiczno-symboliczny.

„Jestem artystą i specjalistą od literatury”

Ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych, mając specjalizację: projektowanie graficzne i grafika warsztatowa. Na ogólnopolskim przeglądzie prac dyplomowych projekt wydawniczy Haliny Pieścik – ilustracje do książki Alberta Dama „Siedem obrazków” wyróżniło Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sztuki. W latach 1998 – 1999 kształciła się w Policealnym Studium Reklamy i Handlu w Warszawie. Następnie studiowała od 1999 do 2006 r. w Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł magistra filologii polskiej (edytorstwo i wydawnictwo). Udoskonaliła umiejętności na kursie ilustracji w Atelier Janusza Stannego (2003 r.). - Tworzenie skomplikowanych, wielowarstwowych ilustracji to procesy, decyzje, pociągnięcia piórka zachodzące pozazmysłowo, intuicyjnie – opisuje tajniki aktu twórczego Halina Constantine. - Są one wynikiem wcześniejszych badań i analiz, ale na to składa się też moje wykształcenia. Jestem artystą i specjalistą od literatury. Proces twórczy, kiedy opowiadamy historie obrazem, często wykracza poza słowa. To „coś”, co się „wie” i „czuje”, zanim jeszcze da się „to” zwerbalizować. Intuicja, doświadczenie, wykształcenie splatają się w organiczny sposób, dając w efekcie dzieło: wynik analizy i spontanicznego aktu twórczego. Ilustracja to więcej niż mający podobać się obrazek, przerywnik w tekście, bo staje się ona interpretacją, rozszerzeniem tekstu, wizualnym komentarzem, podsumowaniem. Podświadomość jest istotna podczas rysowania.

Misterne kompozycje i motywy z różnych kultur

Obraz ewoluuje w trakcie pracy, nie jest mechaniczną realizacją wstępnego szkicu. Mam zdolności do zaprzęgnięcia intuicji do „słuchania” tego, co ilustracja zaczyna sugerować w trakcie czernienia. Niektóre ilustracje po wydrukowaniu chciałabym poprawić, jednak one bronią się same. Ludziom podoba się to, nad czym ja bym pracowała. Tworzę ilustracje o bogatej narracji, czerpiąc inspiracje z folkloru, fantastyki, natury. Prace ożywiają historie, dzięki misternym kompozycjom i motywom zaczerpniętym z różnych kultur. Wszystkie ilustracje tworzę ręcznie na papierze, co odzwierciedla moje przywiązanie do ponadczasowej jakości tradycyjnych narzędzi, choć projektuję też w technice wektorowej. Moje zamiłowanie do detalu i głębia narracji są doceniane. Tworzę dzieła, wywołujące emocje i wzbudzające ciekawość, pozwalającą zanurzyć się w bogatych i pełnych faktur światach...

Artystka interpretuje dwie wybrane ilustracje

- W baśni o Marii Moriewnej (s. 21) w centrum obrazu mamy trzy ptaki. Kruk, orzeł, sokół zajmują centralnie stronę, zaś pod nimi widzimy konie w galopie. Pod postaciami ptaków kryją się piękni młodzieńcy, konkurujący o względy trzech sióstr carewicza. Ale ponad nimi, ponad mostem, który wznosi się nad morzem ognia, widzimy sylwetkowe postacie Kościeja Nieśmiertelnego, goniącego Babę Jagę w moździerzu. Obie sylwetki są dokładnie takie, jak przedstawiał je Iwan Bilibin.

Natomiast ilustracja do baśni o Rusałce (s. 47) jest klarownym przykładem tego, jak ilustracja może poprowadzić odbiorcę dalej, ponad to, co wprost zapisane, a jednocześnie pozostać zakorzeniona w tekście. Obraz nie zmienia opowieści, lecz uwypukla nieoczywiste akcenty — rolę kota. Ilustracja stała się naturalnym przedłużeniem narracji, podkreślając elementy, które w baśni są obecne, ale nie wyeksponowane. W tej baśni rusałka zostaje zaciągnięta przez przypadek-nieprzypadek do domu rybaka. I to właśnie kot, niezawodnym kocim okiem, odkrywa rusałkę i on (jako łącznik ze światem magii) dokładnie wie, czym rusałka jest i jakie zagrożenie ze sobą niesie (jako upiór, który zwodzi ludzi w pobliże wody i topi). Mądry, wierny i odważny kot okazuje się być jedynym towarzyszem samotnego rybaka, dlatego zginie, próbując obronić swojego właściciela, czyli swojego przyjaciela.

Mirosław R. Derewońko

tel. red.  696 145 146

Ps. Poniżej prezentujemy wybrane dokonania twórcze Haliny Constantine, łomżynianki z domu Pieścik. W latach 2010 – 2013 brała udział w cyklu wystaw „Ilustracja książkowa z różnych stron świata”, organizowanych w różnych miastach Polski. W latach 2013 i 2015 uczestniczyła w Salonie Ilustratorów w Poznaniu, ogólnopolskim wydarzeniu promującym ilustratorów książkowych.

Projekty ilustracyjne 

[ ]  Siedem obrazków, Albert Dam, praca dyplomowa 1997 (w oparciu o wydanie z roku 1973, Wydawnictwo Poznańskie) (projekt okładki + 7 ilustracji)

[ ]  Chory liść, Jan Stępień; wydawnictwo Stowarzyszenie Spolegliwość,1997 Łomża (ilustracja okładkowa)

[ ]  Rytuał (opowiadania: Rytuał, Tron, ZOO, Ostatni Don Kichot); Marina i Siergiej Diaczenko; wydawnictwo SOLARIS, 2008 (8 ilustracji, z czego 5 do tytułowego opowiadania)

[ ]  Miedziany Król, Marina i Siergiej Diaczenko; wydawnictwo SOLARIS, 2009 (7 ilustracji)

[ ]  PIK logo ilustracyjne dla Stowarzyszenia Promocja Ilustracji Książkowej; 2011

[ ]  An Ambrella I Fell For, Halina Pieścik; 2013 (1 ilustracja na konkurs, opowiadanie autorskie)

[ ]  Negrido - projekt okładki do płyty CD i plakat promujący wystawę i koncert muzyki elektronicznej w Traffic Clubie, Warszawa 2010 

[ ]  Maski Feniksa (powieść w sieci), Patrycja Kruk; November 2013 - April 2014 (2 banery tytułowe i 33 ilustracje)

[ ]  Ziemia Vesnarów (zbiór opowiadań), Marina i Siergiej Diaczenko; wydawnictwo SOLARIS; 2014 (projekt okładki + 5 ilustracji, z czego 3 do opowiadania tytułowego, 2 do opowiadania Ostatni Don Kichot)

[ ]  Anna Karenina, Lew Tołstoj, egzemplarz unikatowy, 2016 (3 ilustracje + projekt strony tytułowej)

[ ]  Nie-Myśl!, Piotr Wieczorek; wydawnictwo Edu-ART, 2019 (projekt okładki i karty tytułowej)

[ ]  AjForyzmy, Piotr Wieczorek; wydawnictwo Edu-ART, 2021 (projekt okładki + 7 ilustracji)

[ ]  Język Babilonu, antologia ukraińskiej fantastyki; wydawnictwo Stalker, 2022. (2 ilustracje z czego jedna do opowiadania tytułowego)

[ ]  Baśnie wschodniosłowiańskie, Iwona Czapla, wydawnictwo Replika, 2023 (15 ilustracji)

[ ]  Legendy i baśnie krymskotatarskie, Iwona Czapla, wydawnictwo Replika, 2024 (15 ilustracji)

[ ]  Baśnie starosłowiańskie, Iwona Czapla, wydawnictwo Replika, 2025 (15 ilustracji)