Piękny, radosny i twórczy Rok Adama Chętnika - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Najnowszymi znakami pamięci o Autorze około 250 publikacji i 600 artykułów o folklorze, historii i świadomości narodowej są: urodziny Adama Chętnika w Skansenie w Nowogrodzie, zaplanowane na najbliższą sobotę, i Wigilia Chętnikowska, która odbyła się w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie w piątek. Wnuk Jacek Chętnik (lat 74) powspominał dziadka, działającego przed stuleciem na rzecz polskości Warmii i Mazur, sąsiadujących z Kurpiami. Referaty wygłosili: dr Janusz Gmitruk (dyrektor Muzeum HPRL) i dr Mateusz Ratyński. Danuta Chętnik, żona wnuka, podsumowała Rok Chętnika. W imieniu Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika kierownik Wydziału Kultury Jan Pyśkiewicz wręczył medale „Pro Masovia”: Jackowi Chętnikowi oraz prezesce Fundacji Adama Chętnika Katarzynie Chętnik, prawnuczce folklorysty i muzealnika.

Wspaniała reprezentacja przedstawicieli Nowogrodu

- Nasze spotkanie miało bardzo przyjazną, rodzinną atmosferę – mówi Grzegorz Palka, burmistrz Nowogrodu, który otrzymał dyplom z podziękowaniami marszałka Struzika: z wyrazami uznania za zaangażowanie, cenny wkład wniesiony w pielęgnowanie pamięci o życiu i dziele Adama Chętnika,  propagowanie dziedzictwa kulturowego Mazowsza, przekazywanie młodszym pokoleniom wartości regionalnej tradycji i historii. Rzadko się zdarza, aby marszałek mazowiecki dziękował za działania samorządowcom z Podlaskiego, więc burmistrz Palka traktuje to wyróżnienie jako wyjątkowo miłe.

Podziękowania otrzymali: dyrektor Zespołu Szkół Samorządowych Joanna Wądołowska; dyrektor GOK Karolina Piątek; nauczycielka Maria Dąbrowska: muzycy Kapeli Na Dwa i Na Trzy: Daniel Cwalina - skrzypce, Rafał Sendrowski - akordeon i harmonia pedałowa, Karolina Piątek – bębenek i Katarzyna Kobylińska – śpiewaczka; skrzypek Paweł Dąbkowski, kultywujący pamięć o Chętniku w Myszyńcu... Wyróżnieni, których było więcej, oglądali wystawy: „Kurpiowski rok obrzędowy w malarstwie” i misterne wycinanki kurpiowskie, stworzone przez: Wiesławę Bogdańską i Apolonię Nowak. Radość przyniosły: występy Kapeli z Nowogrodu, rodzinnego miasta Chętnika; opowieści Karoliny Piątek o zwyczajach wigilijnych; wspólne śpiewy; książka „Gwiazdka” Adama Chętnika. 

„Czyniąc, zastanawiam się, czy to dobre dla Polski”

Inauguracja Roku Adama Chętnika zaczęła się 29. maja 2025 r. w samo południe mszą w kościele w Nowogrodzie, sprawowaną przez bp. Tadeusza Bronakowskiego, w czym uczestniczyły szkoły ze sztandarami i zespoły ludowe. Data 29. maja 1967 wskazała na ostateczną klamrę ziemskiego losu. Preludium stanowiło spotkanie w Muzeum HPRL przy Alei Wilanowskiej, pod auspicjami Urzędu Marszałkowskiego w Warszawie, z udziałem działaczy, środowiska historyków i skrzypka Marcina Drabika z Turośli z zespołem. Podczas seminarium w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce Jacek Chętnik opowiadał o działalności konspiracyjnej i niepodległościowej dziadka, który 18 razy był aresztowany i 2 razy skazany na śmierć: raz przez bolszewików, drugi raz przez Niemców. Warto zapamiętać, że to Adam Chętnik zainicjował budowę pomnika Stacha Konwy w Lasku Jednaczewskim w 1922 r. (na polanie w tym miejscu stoi współczesna wersja). W czerwcu „Dzień z Adamem Chętnikiem” zorganizował Zespół Szkół Samorządowych w Jednorożcu. Pamiętał etnografa krajana Związek Kurpiów w Kadzidle. Okazją do wspominania były Ogólnopolskie Dni Kultury Kurpiowskiej ROK w Skansenie. Zamek Królewski w Warszawie gościł 17. czerwca: Jacka, Danutę i Katarzynę Chętnik, gdyż IPN przyznał pośmiertnie protoplaście rodu tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. „Czyniąc, zastanawiam się, czy to dobre dla Polski” - oto myśl przewodnia Laureata. Chętnik, grający żonie na skrzypcach, pojawił się na muralu w pobliżu ronda w Nowogrodzie. Mówiono tam o nim na Miss Senior i Miodobraniu w Myszyńcu; na zjeździe TPZŁ w Łomży, prezentując publikację „Chata kurpiowska” (sfinansowaną przez Miasto Łomża); w Niedzielę na św. Rocha. We wrześniu rajd szlakiem barci w okolicach Myszyńca był też szlakiem Chętnika. W Ostrołęce odbył się festyn z muzyką kurpiowską i spotkanie z seniorami. Hufiec Nadnarwiański imienia Chętnika zaprosił na ognisko w okolicach Czartorii, a Muzeum HPRL - na wystawę wycinanek, kwiatów, kierców. W Bibliotece Jeffersona (Waszyngton, USA) zaprezentowano rękopisy, zdjęcia i publikacje. 26. listopada Senat RP (z inicjatywy senatorów: Roberta Mamątowa i Marka Komorowskiego) przyjął uchwałę, upamiętniając 140. rocznicę urodzin Chętnika.

W trójce najważniejszych polskich etnografów

„Wielki piewca Kurpiowszczyzny niemal 60 lat poświęcił dokumentowaniu zwyczajów, obrzędów, wierzeń, języka, budownictwa i sztuki ludowej” - głosi uchwała (załącznik poniżej). „Te dokonania plasują Chętnika, obok Kolberga i Glogera, w trójce najważniejszych polskich etnografów.” TPZŁ w grudniu wydał reprint publikacji „Jak ginie dawna Kurpiowszczyzna”. Oprócz wydarzeń z okazji Roku Chętnika, godzi się przypomnieć, że kilka miast ma ulicę Adama Chętnika: Łomża, Białystok, Ostrołęka, Nowogród, Łyse, Myszyniec... W Katedrze w lewej nawie na filarze Chętnik ma tablicę i na kamieniu w Myszyńcu. W jego Skansenie postawiono mu drewniany pomnik z dwiema żonami.

Na koniec Roku Adama Chętnika,  ogłoszonego przez Sejmik Województwa Podlaskiego, na sesji 16. grudnia jego wnuk Jacek Chętnik otrzymał Odznakę Honorową Województwa Podlaskiego za wieloletnią działalność na rzecz dziedzictwa kulturowego Kurpiowszczyzny i upamiętnienie działalności przodka. 18. grudnia spodziewana jest rocznicowa uchwała Sejmu Rzeczpospolitej. 

Nadal wielkie dzieło porządkowania i prezentowania materiałów, pozostałych po Adamie Chętniku, spoczywa na barkach jego Rodziny i Fundacji, jak np. przygotowanie pełnej bibliografii jego prac i stworzenie biografii etnografa, który całym sercem, umysłem, życiem ukochał swe rodzinne strony.

Mirosław R. Derewońko

tel. red.  696 145 146