Tajemniczy skrót HCV służy ochronie wartości lasów
- HCV w praktyce to nie nowe zakazy, lecz sposób uporządkowania i nazwania obszarów leśnych o szczególnych wartościach przyrodniczych – wyjaśnia Katarzyna Dera, specjalista służby leśnej w Nadleśnictwie Łomża. - System HCV nie tworzy nowych rezerwatów ani nie zamyka lasów dla ludzi, tylko wskazuje miejsca, które już wcześniej były chronione lub wymagają szczególnej troski.
Nadleśnictwo Łomża podało w komunikacie, że „wyznaczyło obszary o szczególnych wartościach ochronnych HCV i powierzchnie referencyjne”. Ma to związek z wejściem w życie Przejściowego Standardu Odpowiedzialnej Gospodarki Leśnej FSC dla Polski – FSC-STD-POL-02-2024. Dlatego zadaliśmy pytania przedstawicielce Nadleśnictwa Łomża, żeby wyjaśnić, o co chodzi w praktyce?
Czym są obszary HCV?
Skrót HCV oznacza High Conservation Values – obszary o szczególnych wartościach ochronnych, czyli międzynarodowy system klasyfikacji, stosowany w ramach certyfikacji FSC. W Polsce został dostosowany do krajowych realiów i opiera się na tzw. Krajowych Ramach Szczególnych Wartości Ochronnych. Wyróżnia się sześć grup, z których w Nadleśnictwie Łomża wskazano m.in.: HCV 1 – różnorodność gatunkowa: miejsca występowania rzadkich i chronionych gatunków, oraz HCV 3 – ekosystemy i siedliska rzadkie lub zagrożone: np. torfowiska, murawy kserotermiczne. Z kolei HCV 4 to usługi ekosystemowe: obszary ważne dla ochrony wód, gleby i klimatu, natomiast HCV 6 – wartości kulturowe: miejsca związane z historią, tradycją czy lokalną tożsamością.
Jak to wygląda w realiach lasów?
- W praktyce oznacza to, że HCV nie tworzy nowych rezerwatów, lecz wskazuje, które fragmenty lasu mają szczególne znaczenie – tłumaczy Katarzyna Dera. - Jeśli w tabelach pojawiają się liczby hektarów i mapy, to są to powierzchnie znane wcześniej, np. istniejące rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne, siedliska chronione w ramach sieci Natura 2000 lub miejsca pamięci kulturowej. Dla przykładu: HCV 1 w Nadleśnictwie Łomża można odnieść do rezerwatu Kalinowo, gdzie chroni się rzadkie gatunki roślin bagiennych; HCV 3 to np. fragmenty torfowisk w okolicach miejscowości Czarnocin; HCV 4 obejmuje doliny rzek, jak Narew, pełniące funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych; HCV 6 to miejsca pamięci narodowej – mogiły wojenne czy kapliczki leśne.
Czy powstają nowe rezerwaty?
- System HCV nie jest równoznaczny z tworzeniem nowych rezerwatów. To raczej narzędzie porządkujące – pokazuje, które obszary już mają wysoką rangę ochronną i wymagają szczególnej uwagi w gospodarce leśnej. Jeśli pojawią się nowe propozycje rezerwatów, będą one tworzone w odrębnym trybie prawnym, a HCV może jedynie wskazać ich zasadność.
Po co stworzono HCV?
- Celem było ułatwienie certyfikacji FSC i pokazanie, że Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę zgodną z zasadą zrównoważonego rozwoju. HCV pozwala jasno wskazać, które miejsca są kluczowe dla przyrody, kultury czy lokalnych społeczności. (Od Redakcji: FSC stanowi skrót od Forest Stewardship Council, spolszczonej jako Rada ds. Odpowiedzialnej Gospodarki Leśnej, międzynarodowej organizacji non-profit, zajmującej się certyfikacją lasów i produktów drzewnych. Celem certyfikacji FSC jest, by surowce w produkcji pochodziły jako pozyskane odpowiedzialnie).
A co z terenami referencyjnymi?
- Tereny referencyjne to obszary pozostawione bez ingerencji gospodarczej – swoiste „laboratoria przyrody”, gdzie obserwuje się naturalne procesy. Nie są one tożsame z HCV, ale oba systemy się uzupełniają: HCV wskazuje wartości, a tereny referencyjne pokazują, jak przyroda funkcjonuje bez udziału człowieka.
Czy HCV oznacza zakaz wstępu do lasów?
- Nie. Obszary HCV nie są zamknięte dla ludzi. Nadal można tam spacerować, jeździć rowerem czy zbierać grzyby – o ile nie ma odrębnych zakazów, wynikających z ochrony rezerwatowej. HCV to narzędzie dla leśników, a nie ograniczenie dla turystów. Czas na podsumowanie: HCV to nowa nazwa dla dobrze znanych miejsc – rezerwatów, siedlisk, dolin rzecznych czy miejsc pamięci. Nie tworzy nowych zakazów, lecz porządkuje wiedzę o tym, co w lasach najcenniejsze. Dzięki temu, łatwiej rozmawiać o ochronie przyrody i prowadzić gospodarkę leśną w sposób odpowiedzialny.
Obszary HCV i powierzchnie referencyjne
W Nadleśnictwie Łomża wyznaczono: HCV 1.1 o powierzchni 775, 14 ha; HCV 1.2 – 180, 39 ha; HCV 3.1 – 10, 24 ha; HCV 3.2 – 944, 16 ha ; HCV 4.1 – 1846, 81 ha ; HCV 4.2 – 19, 13 ha ; HCV 6.2 – 178, 98 ha. Powierzchnie referencyjne wynoszą w sumie 1 352, 16 ha, co stanowi 6, 32 % powierzchni leśnej Nadleśnictwa Łomża. Podobne regulacje wprowadzono w całej Polsce leśnej.
Mirosław R. Derewońko
tel. re. 696 145 146
