Jak nie stać się celem w internecie - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Każdego roku rośnie liczba setek tysięcy incydentów, związanych z międzynarodowa działalnością cyberprzestępców. Kradną zazwyczaj bezkarnie dane osobowe ludzi na całym świecie i wyłudzają pieniądze z kont bankowych, czasami nawet z pomocą właścicieli. W prawie karnym definiuje się takie wydarzenia jako czynny zamach, skierowany na rozliczne systemy danych, jakie pozostawiają codziennie w globalnej Sieci zwykli i oficjalni obywatele; klienci sklepów internetowych i platform sprzedażowych; pasażerowie autobusów, pociągów i samolotów; pacjenci przychodni i gabinetów; uczniowie, nauczyciele, studenci, naukowcy; świeccy i duchowni; dzieci, juniorzy i seniorzy i tak dalej, i tak dalej. Wszechogarniająca siatka łatwych połączeń za pomocą błyskawicznego Internetu powoduje, że niemalże w jednej chwili można „przenieść się” z kontynentu na kontynent, z jednego na drugi kraniec Ziemi. O skomplikowanej i ważkiej, bo dotyczącej każdego człowieka w Europie i Polsce, problematyce cyberprzestępczości i cyberbezpieczeństwa traktował wykład gościnny prof. UKSW dr hab. Agnieszki Gryszczyńskiej. Prawnik, inżynier informatyk, dyrektor departamentu w Prokuraturze Krajowej spotkała się ze studentami, wykładowcami i gośćmi Akademii Łomżyńskiej.

Ostrożnie z publikowaniem zdjęć dzieci i mieszkań

Świat opanowały kamery, instalowane na ulicach i autostradach, w lasach i galeriach handlowych, w restauracjach i sklepach, samochodach i okularach. W kamery, aparaty i obiektywy wyposażone są także komputery, laptopy, smartfony, komórki. Wszechobecny monitoring w Sieci służy nie tylko oglądaniu innych, ale i byciu oglądanym, zaś często podglądanym, podsłuchiwanym, nagrywanym. Często w rzekomo „wirtualnym”świecie prowadzi to do nadużyć, polegających na złamaniu prawa do prywatności, kradzieży cudzej tożsamości, podszywaniu się pod kogoś innego, wysyłaniu próśb o pomoc do „rodziny i przyjaciół”, którymi faktycznie są anonimowi przestępcy, i to niekoniecznie z Polski. Dążenie człowieka do wygody, luksusu i nieróbstwa prowadzi do tworzenia wynalazków przez konstruktorów i produkowania przez koncerny. Produkty pozornie nieszkodliwe i przyjazne, „domowe”, jak np. samobieżne odkurzacze, robią zdjęcia otoczeniu, rozpoznają kable, lokalizacje i osoby, zaś sterowane głosem, nagrywają obrazy i przekazują do ośrodka, mogącego mieć charakter przestępczy. Profesor Agnieszka Gryszczyńska przestrzegała przed publikowaniem na profilach w międzynarodowych komunikatorach zdjęć, np. z dziećmi i miejscami zamieszkania, pozwalających osobom o złych zamiarach bez trudu określić, m.in., umiejscowienie ludzi i domów, rozkład dnia w rodzinach, godziny wyjścia i powrotu. To, co użytkownikom w Sieci wydaje się niewinną wymianą cyfrową wiadomości i obrazków między krewnymi, przyjaciółmi i znajomymi, może przerodzić się w fizyczne zagrożenie. Nie tylko przez kradzieże i napady w domu, ale szantaże, gwałty i porwania.

Ograniczone zaufanie do znajomości w Internecie

Urządzenia cyfrowe do odbioru krótkich informacji tekstowych wstrząsnęły światem we wrześniu 2024 r. W pagerach bojowników z organizacji, walczących w Libanie i Syrii – jakie miały zastąpić ponoć szpiegowane przez wrogi wywiad telefony – nagle rozerwały się ważące kilka deko ładunki wybuchowe, umieszczone z inicjatywy wywiadu. W ciągu kilkudziesięciu minut bojownicy stracili życie, oko, wzrok, zostawali kaleką albo rannym (agencje informacyjne pisały o ok. 3 tysiącach). W dobie AI, tzw. sztucznej inteligencji, można spodziewać się jeszcze więcej ingerencji w prywatność użytkowników urządzeń powszechnego użytku, jak np. modyfikacja oprogramowania w telefonach i w kamerach. To, co na ekranach monitorów i wyświetlaczach budzi zaufanie, dając przyjemność dzieciom, nastolatkom, dorosłym, może powodować „skutki kinetyczne” z konsekwencjami na całe życie. O potrzebie zasłaniania czytnika karty bankowej w sklepie i klawiatury w bankomacie każdy w 2025 r. XXI wieku wie. Ale o tym, że Tajwańczycy oszukali Chińczyków, dzwoniąc do Azji i w świat z call center pod Warszawą, może nie każdy słyszał. W Polsce oszukują firmy z Niemiec, co jest jednym z wielu przykładów, że - jak handel i turystyka - tak złodziejstwo jest międzynarodowe.

Nie klikaj w linki na komórce - to przekierowanie

Nie ma co dawać się skusić na super promocje towarów, lukratywne wygrane, niebotyczne spadki od krewnych z zaświatów (cyfrowego Hadesu), ani tym bardziej – nie wolno klikać w dosłane linki, ponieważ przekierowują one na fałszywe strony, żeby wykraść użytkownikowi prawdziwe loginy i hasła. 20 lat kariery akademickiej i doświadczenia „prawnika informatycznego” to argument, żeby podejrzany sms przekazać dalej na numer: 8080 albo zgłosić na stronie https://incydent.cert.pl. To pozwoli specjalistom zespołu monitorowania CERT Polska sprawdzić zagrożenie i sprawić, że Sieć będzie odrobinę bezpieczniejsza. Incydenty smsowe to większość z setek tysięcy cyberprzestępstw. Mają schematyczny mechanizm: nakłaniają użytkownika, że musi coś zrobić pilnie i szybko, by coś łatwo uzyskać i nie stracić (przesyłka, mandat, wiadomość głosowa, odcięcie prądu). Zasada prosta, paradoksalnie trudna do ćwiczenia: NIE KLIKAJ W LINK CYBERPRZESTĘPCY W UCZCIWEJ KOMÓRCE. Teraz rozsądnie pomyśl, czy po zeskanowaniu kodu QR klikniesz w link...? Podajemy porady prof. Aleksandry Gryszczyńskiej: 1. Nie odpowiadaj na wiadomości, oferujące duże profity za nic (bo to oszustwa giełdowe i inwestycyjne). 2. Zastosuj 2-składnikowe uwierzytelnianie siebie. 

Mirosław R. Derewońko

tel. red.  696 145 146