Właściwości lecznicze pokrzywy, onomastykon i ŁTN - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Różnorodne zagadnienia przedstawiono na sympozjum, które poprowadził znany historyk i prezes Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego profesor Krzysztof Sychowicz. Program spotkania w roku jubileuszu 50-lecia ŁTN przewidywał także wręczenie godności członka honorowego prof. dr.  hab. Henrykowi J. Wnorowskiemu, ale wyróżniony nie mógł przybyć na uroczystość.  Z uczestnikami w auli Akademii Łomżyńskiej połączył się telefonicznie historyk UwB prof. Adam Cz. Dobroński, by opowiedzieć o początkach ŁTN imienia Wagów, jak je sam pamięta z początku lat 70. Utrzymane w ciepłym tonie, życzliwej i pełne wdzięczności było to wspominanie, pełne jak litania nazwisk osób ze sfery publicznej i naukowców, zasłużonych dla stworzenia aury, żeby mogło powstać w Łomży środowisko naukowe i ŁTN. Sprzymierzeńcami byli, między innymi: biskup Mikołaj Sasinowski i miłośnik historii bp Tadeusz Zawistowski; przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej Romuald Łazarowicz, który wysyłał po naukowców samochód do Warszawy; sprzyjały idei ŁTN powiatowy i wojewódzki komitet partii. Dużo dla inicjatywy zrobiły kobiety: Helena Czernek z Zambrowa, ale przepełniona miłością do Łomży bibliotekarka; Jadwiga Chętnikowa, następczyni w Nowogrodzie żona Adama Chętnika; archiwistka Donata Godlewska, autorka monografii Łomży, Siłaczka, której ŁTN najwięcej zawdzięcza. Przedpolem były historyczne seminaria doktoranckie, prowadzone np. przez prof. Stanisława Herbsta (1907 – 1973), prezesa PTH. Wśród uczestniczących byli, np., Jerzy Jastrzębski i Leszek Taborski z Muzeum Północno-Mazowieckiego, zaś wśród współpracujących z ŁTN-em wiernie przez lata - historyk Profesor Henryk Samsonowicz. Prelegent wspomniał osoby z regionu, mające pasję jak np.: Czesław Brodzicki, Jan Kryński, Czesław Rybicki, Janusz Gwardiak, Wiktor Grochowski, pamiętający o Żydach i Księdze Pamięci Gminy Żydowskiej w Łomży. Doszły seminaria gwaroznawcze, językoznawcze prof. Henryki Sędziak, wspieranej przez męża Zdzisława. ŁTN miało przychylność ponadpartyjną, działając prawie bez finansów, a z poparciem osób TPZŁ. Dzięki środowisku naukowemu, Łomża stała się stolicą regionu, poza powiatem i województwem.

Wolne rodniki groźne jak słoń w składzie porcelany

Profesor AŁ Sylwia Chojnowska przywołała postać przyrodnika Jakuba Wagi, autora zbioru ponad 1 000 opisów roślin „Flora polska”. Badacz łączył miłość do roślin i piękna przyrody z rzetelnością naukową. Prawidłowo opisał mechanizm działania włosków parzących pokrzywy: rurki z główką i kropelką gryzącego płynu na drugim końcu, uwalnianego pod wpływem dotknięcia główki. Kultura Słowian nadała pokrzywie moc ochronną przed złymi mocami. Była i jest zdrową zieleniną; paszą dla kur i krów; materiałem na postronki, worki, tkaniny. Pokrzywa ma bogaty skład biochemiczny i została królową witaminy C, której ma dużo więcej, niż cytryna, owoce cytrusowe i jabłka. Działa przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo, zawierając wartościowe dla organizmu pierwiastki: Fe, Zn, Se, Mg. - Pokrzywa ma największy potencjał antyoksydacyjny wśród roślin – wyjaśniła prof. Chojnowska. - Stres oksydacyjny jest przyczyną licznych chorób: krążenia, cukrzycy, nowotworów.

Profesor obrazowo wyjaśniła, na czym to polega: wolne rodniki (atomy uszkodzone bez elektronu) niszczą komórki, bo w poszukiwaniu wolnego elektronu obijają się o organella w komórce, jak słoń w składzie porcelany. Z kolei pokrzywy posiadają w składzie dodatkowe wolne elektrony, którymi się dzielą, „uspokajając” wolne rodniki. Kto ma alergię, nieżyt nosa, astmę, wysoki poziom cukru, problemy z wątrobą, powinien  pić napary z pokrzywy, przyjmować ekstrakty,formy biofilizowane. 

Skarbnica dokumentów na stronie: name.lomza.pl

Wiceprezes ŁTN dr Małgorzata Frąckiewicz to wytrwała językoznawczyni, badaczka nazwisk osób z Łomży i Ziemi Łomżyńskiej, redaktorka serii pinkasów z dziejów gmin żydowskich. Przybliżyła zagadnienia od onomastykonu tożsamości do repozytorium dziedzictwa kulturowego mieszkańców historycznej Ziemi Łomżyńskiej. Onomastykon to zbiór nazwisk, które identyfikują mieszkańców danego miejsca jako przynależących do społeczności kulturowej na przestrzeni wieków. Uczniowie i naukowcy, w ramach intelektualnego ćwiczenia dla odprężenia, zostali poproszeni o znalezienie w telefonach strony: name.lomza.pl. A to ogromna skarbnica wiedzy źródłowej o życiu mieszkańców Ziemi Łomżyńskiej na przestrzeni wieków. Kto tego Sezamu jeszcze nie poznał, trafi do labiryntu, fascynującego liczbą dokumentów, wspomnień, nagrań i zdjęć. Dr Frąckiewicz podała informacje statystyczne, dotyczące ŁTN: 100 warsztatów onomastyczno-genealogicznych dla 2 tysięcy osób; konsultacje na temat nazwisk u Anny Zarzeckiej w Biurze ŁTN przy ulicy Długiej 13; publikacje, wystawy, wycieczki, 50 spotkań łomżyńsko-białostockiej grupy genealogicznej „Skąd nasz ród?”. Na stronie zamieszczono 90 wywiadów, m.in., z podziwianą polonistką dr Krystyną Cukrowską. Kiedyś jedna licealistka usłyszała głos swojego nieżyjącego pradziadka, opowiadającego o wojnie. ŁTN podjął współpracę, m.in., z Muzeum Dom Rodziny Pileckich i Muzeum Getta w Warszawie. Z Archiwami Państwowymi ŁTN odnowił grób. prof. Piotra Bańkowskiego na Powązkach w stolicy.

ŁTN to żywy organizm czy relikt przeszłości...?

Lekarz rodzinny Igor Daniszewski zatytułował wystąpienie: „W pogoni za przodkami”. Przygoda 37-latka z ŁTN rozpoczęła się od tego, że od dziecka lubił słuchać opowieści i wspomnień prababci Hanny z Mościckich Łabeckiej (1927 - 2003), choć pochodzącej z okolic Rajgrodu, to po II wojnie zamieszkałej w Łodzi. W poszukiwaniu swojej rodzinnej historii lekarz, rodem ze Słubic, pracujący w Poznaniu, poznał Łódź, okolice Rajgrodu i Łomżę, gdzie także odnalazł krewnych i przyjaciół. Dr hab. Krzysztof Sychowicz opisał najważniejsze problemy i zdarzenia w Łomży i województwie łomżyńskim z przełomu lat 70. i 80. Dr Tomasz Dudziński z Grajewskiej Izby Historycznej ukazał rolę periodyku ŁTN „Studia Łomżyńskie” w badaniach nad historią regionu. Łomżynianka dr hab. Marta Kurkowska – Budzan z UJ zastanawiała się: ŁTN to żywy organizm, czy relikt przeszłości...? Wyzwania transformacji socjologicznej i technologicznej, rewolucja cyfrowa, upadek kultury druku i czytelnictwa, niezbędne do funkcjonowania finanse, naukowa zmiana pokoleniowa – to tematy do namysłu. Mamy podstawę do optymizmu ŁTN: myśl ludzka, która prowadzi, buduje, służy bliźnim.

ŁTN to prężnie działająca organizacja obywatelska

- Przeanalizowałam historię i współczesną sytuację Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego przez pryzmat trzech pojęć: reliktu przeszłości, transformacji i żywego organizmu – wyjaśnia historyczka. 

- ŁTN po 2014 r. przekształciło się w prężnie działającą organizację obywatelską, żywy organizm, zdolny do ciągłej adaptacji, budowania sieci współpracy i przekształcania lokalnej wiedzy w kapitał społeczny regionu. W praktyce to nowe projekty, wykorzystanie technologii cyfrowych, sieciowość (liczba partnerstw, wspólne granty), oddziaływanie społeczne (różnorodni odbiorcy - od lokalnych pasjonatów po diasporę) i zdolność do międzypokoleniowego transferu wiedzy. Reporter Ryszard Kapuściński stwierdził, że „żeby zrozumieć świat, trzeba najpierw zrozumieć miejsce”. Regionalne towarzystwa naukowe, jak ŁTN, są pomostem między tym, co uniwersalne, a tym, co partykularne, między wielką historią a biografią miejsca, między globalną nauką a lokalną mądrością. 

Mirosław R. Derewońko

tel. red.  696 145 146