Jak ocalona Żydówka została zakonnicą w Łomży - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

2. września na spotkaniu w Oddziale Archiwum Państwowego przy Alei Legionów 36 kilkanaście osób obejrzało film / dokument „Życie i śmierć zakonnicy, która nigdy nie przestała być Żydówką”. W oczach Desiré Danieli Dronzek nieraz szkliły się łzy podczas projekcji i rozmów z uczestnikami, zadającymi pytania po polsku i angielsku, jednak najbardziej komunikatywny okazał się hiszpański, język rodzimy Desire. Siostrzenica (ocalałej z Holocaustu siostry Rachel / Pauli, zakonnicy Sióstr Benedyktynek z Opactwa przy ul. Dwornej, a zmarłej w klasztorze na Górze Oliwnej w arabskiej części Jerozolimy) wielokrotnie okazywała wdzięczność gestem złożonych dłoni jak do modlitwy, uśmiechem, potakiwaniem i skłonieniem głowy. - Historia Siostry Pauli pokazuje, że możliwe jest łączenie dwóch religii i tożsamości narodowych – mówi kierownik Oddziału Archiwum w Łomży Anna Jankowska. - Siostrzenica Siostry Pauli przybyła do Polski, w celu odnalezienia dokumentów metrykalnych swoich przodków, gdyż w głębi serca czuje się Polką... Słuchały czułych wspomnień, m.in., Siostry Benedyktynki: Regina i Magdalena OSB, kapelan Opactwa ks. Jan Krupka, małżonka Poety Barbara Kulka, oddane serem młodzieży nauczycielki: Irena Szenk i Krystyna Baliszewska i Tadeusz Trepanowski, niestrudzony, skuteczny badacz w archiwach na świecie losów łomżyniaków.

„Pragnę uczcić Tych, którzy nie mogli powrócić...”

Zainteresowało nas, jakie były motywy drugiej po roku wizyty Desire w Łomży. - Powróciłam do Polski, ziemi rodzinnej moich przodków, w podróży pamięci i poszukiwania, pozostawionych przez nich śladów istnienia na Mazowszu – opisuje ze wzruszeniem Żydówka Desire Dronzek, pracująca jako nauczycielka dzieci od 3. do 6. roku w ok. 2-tysięcznym kibucu Ma'agan Michael (pomiędzy Tel Awiwem a Hajfą nad Morzem Śródziemnym). - W Łomży oddaję hołd jedynej Ocalałej z mojej rodziny, urodzonej jako Rachel Drążek, a później Siostrze Pauli Benedyktynce, której świadectwo i dziennik zachowuję jako bezcenne świadectwo przedwojennych, wojennych i powojennych losów Żydów polskich i łomżyńskich. To jest moje duchowe dziedzictwo. Odwiedzanie teraz tych miast w Polsce jest dla mnie aktem miłości i wdzięczności: pragnę uczcić Tych, którzy nie mogli powrócić. Pragnę odzyskać chociaż fragmenty naszej rodzinnej historii i zbudować most między przeszłością a teraźniejszością. Jako córka, matka i wychowawczyni, czuję odpowiedzialność, aby przekazać tę pamięć i materiały archiwalne, historyczne moim trzem córkom i przyszłym pokoleniom. Czynię to z poświęceniem, z przekonaniem, że warto to ocalić: aby życie i pokój zawsze miały ostatnie słowo.

Za dar ocalonego życie Rachela wstąpiła do zakonu

W materiałach, pisanych odręcznie po rosyjsku w księdze z 1903 r. w zbiorach Oddziału Archiwum Państwowego, odnaleziono informacje o przodkach Rachel Drążek i Desire Dronzek. Jak wyjaśniła nam kierownik Anna Jankowska z Oddziału AP, jest to całostronicowy, gęsto zapisany dokument -  metryka ślubu z danymi przodków Drążek, potwierdzająca ścisłe związki Rodziny z Polską. Został napisany cyrylicą i podpisały go 4 osoby w czasach zaboru rosyjskiego (m.in., rabin Nowogrodu … Wajner) – metryka ślubu nie budzi dzisiaj wątpliwości archiwistów co do autentyczności danych.

Trzeba wiedzieć, że przyszła Siostra Paula OSB urodziła się 15. X. 1929  w Troszynie k. Ostrołęki. Dziadek Siostry Pauli Icek, który był kowalem, i dziadek Desire Simon to rodzeni bracia. Gdy 27-letni Icek brał ślub w Nowogrodzie w 1903 r. z 22-letnią Rachelą Leją Gercek, Simon dopiero się urodził – jako emigrant w latach 20. wypłynął okrętem do Argentyny i dotarł do Buenos Aires, skąd pochodzi Desire. Natomiast Icek został w Polsce, miał z Rachelą Leją dzieci, z których jeden syn to Symcha Drążek, tj. ojciec tytułowej Żydówki zakonnicy Siostry Pauli. Była jedynaczką, a jej matka zmarła przed wojną, zaś druga matka (którą nazywała mamusią) urodziła brata (przyrodniego). Tata zginął w 1941 r. Z mamusią i bratem była od sierpnia 1941 r. w getcie w Łomży; po ucieczce z getta podczas likwidacji przez Niemców od 1. / 2. listopada 1942 straciła matkę i brata, błąkała się, m.in., w lasach Czerwonego Boru, napotykając ludzi życzliwych mniej lub bardziej. Gdy chłopcy zaczęli krzyczeć „Żydówki”, przypadła do krzyża i w Bogu znalazła wybawienie, że nie dowiedziało się o niej gestapo. Postanowiła za dar ocalonego życia wstąpić do zakonu, a takim okazało się Opactwo Benedyktynek w Łomży, gdzie modliła się i przepracowała 30 lat. 

Historia nieznanych nici prowadzi w różne strony

W 1975 r. przeniosła się na 44 lata do klasztoru francuskojęzycznych Sióstr Benedyktynek na Górze Oliwnej w  Jerozolimie. Sama nauczyła się francuskiego z książek i słowników, zajmując się przyjmowaniem licznych gości w Ziemi Świętej. Tu odnalazła Ciocię w habicie po latach Desire Daniela Dronzek, która w międzyczasie z Argentyny emigrowała w 1995 r. do Izraela. Żydówki wspominały spotkanie w Buenos Aires w 1975, gdy 4-letnia Desire ofiarowała Cioci zakonnicy laleczkę... Podziw zebranych wzbudziła w Archiwum polonistka Teresa Cwalina, była dyrektor  Szkoły w Zakładzie dla Niewidomych w Laskach, która przedstawiła książkę autobiograficzną „Historia splątanej nici” (wydaną w 100 egz.), jaką napisał benedyktyn ojciec dr hab. Wojciech M. Stabryła z Opactwa Zaśnięcia w Jerozolimie. 12. stycznia 2019 r. Siostra Paula / Rachela Drążek zmarła w Jerozolimie... Natomiast Desire Dronzek z mężem Alexem, za poradą pracowników Archiwum w Łomży, odwiedzili Archiwum w Pułtuski, szukając kolejnych dokumentów z życia jej żydowskiej Rodziny. Desire – jak powiedziała - pragnie odzyskać choć fragmenty swojej rodzinnej historii... - Dopóki będziemy pamiętać o przeszłości z miłością, to przyszłość będzie mogła być przyszłością pokoju – odczytała po polsku słowa Desire Dronzek kierownik Archiwum Anna Jankowska. 

Mirosław R. Derewońko

tel. red.  696 145 146