sobota, 17 listopada 2018 napisz DONOS@

Prof. K. Sychowicz: Łomża „wstrzeliła się” idealnie w 11 listopada

Wybuch I wojny światowej rozbudził nadzieje Polaków na odzyskanie utraconej niepodległości. W konflikcie mocarstw uczestniczących w rozbiorach Polski szansy na to szukali zarówno u boku Austro-Węgier, jak i Cesarstwa Rosyjskiego. Największą aktywnością na tym polu jeszcze przed 1914 r. wykazywali się Józef Piłsudski i Roman Dmowski. Drogą do tego była działalność polityczna oraz ta, mająca na celu tworzenie formacji zbrojnych. Wśród nich znalazły się m.in.: Legiony Polskie, Legion Puławski, Armia Polska we Francji (tzw. Hallerczycy) i Korpus J. Dowbór-Muśnickiego. Jednak początkowo tylko ta pierwsza formacja stworzona przez Piłsudskiego była liczącą się na froncie siłą zbrojną. Część z nich (1, 2 i 4 Pułk Piechoty Legionów) latem 1917 roku trafiła do Łomży i Zambrowa, rozbudzając nadzieję. To ci legioniści zasilali szeregi tworzonej z rozkazu Piłsudskiego konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej.

Prof. nadzw. dr hab. Krzysztof Sychowicz (fot. Marek Maliszewski)
Prof. nadzw. dr hab. Krzysztof Sychowicz (fot. Marek Maliszewski)

Wydarzenia pamiętnego dla Polski listopada 1918 r. nie ominęły również Łomży, a wstępem do nich stała się działalność organizacji społecznych i patriotycznych. Zaliczyć można do nich chociażby Polską Macierz Szkolną, Towarzystwo Wioślarskie, „Lutnia”. Organizowano koncerty, uczczono pamięć ofiar powstania styczniowego. Na czoło akcji niepodległościowej wysunęła się Polska Organizacja Wojskowa, współpracująca z łomżyńskim skautingiem. Do ściślejszej współpracy harcerzy z POW doszło latem 1917 r., z chwilą oddelegowania do Łomży Leon Kaliwody, który był absolwentem szkoły oficerskiej POW, ale i harcerzem.

Wzrastała również aktywność polityczno-społeczna, przykładowo 20 października 1918 r. odbył się w miejscowym teatrze wiec ludowy zwołany przez Zarząd Okręgowy Polskiego Stronnictwa Ludowego, w którym wzięło udział około 1000 osób. W przyjętej wówczas uchwale żądano m.in.: „1) aby Wódz narodu Józef Piłsudski, w tej niezwykle doniosłej chwili zajął natychmiast należne mu stanowisko”.

11 listopada 1918 r. komendant Okręgu Łomżyńskiego POW Izydor Galiński wydał rozkaz przystąpienia do natychmiastowego rozbrajania wszystkich Niemców. W Łomży rozkaz do rozbrajania wydał Leon Kaliwoda, stojący wówczas na czele I Drużyny Męskiej im. Tadeusza Kościuszki. W mieście powstał też Komitet Obywatelski, w skład którego weszli: Stanisław Kurcyusz, dr Mieczysław Czarnecki, Franciszek Hryniewicz, Stanisław Woyczyński, Jan Stolnicki i Władysław Świderski. Jego członkowie w pomieszczeniach Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego podjęli decyzję o udaniu się do gubernatora i wymuszenia na nim kapitulacji garnizonu łomżyńskiego. Około godziny 16. gubernator zgodził się na złożenie broni i zaprzestanie walk. W trakcie prowadzonych pertraktacji doszło do kilku starć zbrojnych na terenie miasta, m.in.  na ul. Sienkiewicza, gdzie śmiertelnie ranny został Leon Kaliwoda ale także koło synagogi na ul. Giełczyńskiej i przy budynku Seminarium Nauczycielskiego przy ul. Zjazd. Na pomoc członkom POW pośpieszyła ludność cywilna. W godzinach popołudniowych 12 listopada ostatni z okupantów opuścili miasto.

11 listopada to przede wszystkim data podpisania kapitulacji przez Niemcy podczas I wojny światowej, przyjęta przez część powstałych lub odrodzonych państw jako święto odzyskania niepodległości. Oprócz tego jednak stała się ona symbolicznym początkiem istnienia odrodzonej II Rzeczypospolitej, gdyż w tym dniu m.in. Rada Regencyjna złożyła na ręce brygadiera Piłsudskiego władzę nad wojskiem. W dniu tym rozpoczęło się także w wielu miastach Galicji i dawnego zaboru rosyjskiego, rozbrajanie wojsk okupacyjnych, w trakcie których dochodziło także do starć zbrojnych. Nie można przy tej okazji zapomnieć chociażby szerokiej i niezwykle ważnej dla Polski działalności Ignacego Paderewskiego. Do grona tego dołączyć można gen. Józefa Hallera, to tylko nieliczni mający swój wkład w tym dziele. Można wspomnieć także osobę Ignacego Daszyńskiego, którego utworzony 7 listopada 1918 r. w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej wydał manifest do Polaków. Idąc z różnych kierunków spotkali się wspólnie na końcowym przystanku o nazwie „niepodległość”.

11 listopada dla olbrzymiej części II Rzeczypospolitej był umowną datą odzyskania niepodległości. Granicę zachodnią ustaliły przecież ostatecznie dopiero postanowienia traktatu wersalskiego, a wschodnią traktat ryski kończący wojnę polsko-bolszewicką. Bliżej nas także odzyskiwanie niepodległości miało różne „tempo”, przykładowo Białystok mógł ją świętować dopiero 19 lutego 1919 r., a Sejneńszczyzna w drugiej połowie tego roku. Można powiedzieć, że Łomża i region łomżyński „wstrzeliły się” idealnie w 11 listopada.

Prof. PWSIiP dr hab. Krzysztof Sychowicz
181019011825.gif

 
181116110919.gif
 
4lomza.pl Regionalny Portal Copyright © Speed s.c. 2005r - 4too v.1.0

W celu świadczenia przez nas usług oraz ulepszania i analizy ich, posiłkujemy się usługami i narzędziami innych podmiotów. Realizują one określone przez nas cele, przy czym, w pewnych przypadkach, mogą także przy pomocy danych uzyskanych w naszych Serwisach realizować swoje własne cele i cele ich podmiotów współpracujących.

W szczególności współpracujemy z partnerami w zakresie:
  1. Analityki ruchu na naszych serwisach
  2. Analityki w celach reklamowych i dopasowania treści
  3. Personalizowania reklam
  4. Korzystania z wtyczek społecznościowych

Zgoda oznacza, że n/w podmioty mogą używać Twoich danych osobowych, w postaci udostępnionej przez Ciebie historii przeglądania stron i aplikacji internetowych w celach marketingowych dla dostosowania reklam oraz umieszczenia znaczników internetowych (cookies).

W ustawieniach swojej przeglądarki możesz ograniczyć lub wyłączyć obsługę plików Cookies.

Lista Zaufanych Partnerów

Wyrażam zgodę