wtorek, 20 sierpnia 2019 napisz DONOS@

Czy w Łomży należy postawić pomnik Edwardowi Gierkowi?

- Nikt nie pamięta, co oznacza data 1. czerwca 1975 roku – pisze Janusz Dąbrowski, mieszkaniec Łomży, który na jubileusz 600-lecia nadania praw miejskich przygotował zestawienie najważniejszych wydarzeń z historii Łomży, które zadecydowały o jej rozwoju. Jest ich pięć: przywilej lokacyjny z 1418 roku, powstanie szkoły średniej w 1614 roku, powstanie departamentu łomżyńskiego w 1807 roku, utworzenie guberni łomżyńskiej w 1866 roku i utworzenie województwa łomżyńskiego w 1975 roku. - Wymienione wyżej daty są bardzo ważne, a wśród nich może najważniejsza - 1 czerwca 1975 roku pisze Janusz Dąbrowski i postuluje: „należy postawić pomnik Edwardowi Gierkowi za ustanowienie województwa łomżyńskiego. To mu się należy jak korony królom”.

Renowacja trybuny na pl. Niepodległości (wcześniej Zambrowski Rybek)
Renowacja trybuny na pl. Niepodległości (wcześniej Zambrowski Rybek)

Oto tekst na jubileusz 600-lecia nadania praw miejskich, który napisał i przyniósł do redakcji Janusz Dąbrowski.

Nikt nie pamięta, co oznacza data 1. czerwca 1975 roku
W „Gazecie Bezcennej” z dnia 16 stycznia 2018 roku, w artykule pt. Coraz nas mniej przeczytałem przygnębiającą wiadomość, że mieszkańców Łomży co rok systematycznie ubywa o kilkaset osób.
Łomża swoje apogeum wielkości miała w 1998 roku. Było nas 64 828 osób. W tym miejscu postaram się przypomnieć z dziejów miasta trzy ważne okresy jego rozwoju.

Pierwszy okres to lata 1807-1813, czas Księstwa Warszawskiego, które było pod protektoratem Francji. Miasto Łomżę podniesiono wówczas do rangi stolicy departamentu, czyli odpowiednika województwa, w skład którego wchodziły następujące powiaty:
1) łomżyński z siedzibą władz w Łomży;
2) biebrzański (w Szczuczynie);
3) tykociński (w Tykocinie);
4) dąbrowski (w Augustowie);
5) kalwaryjski (w Kalwarii - obecnie na Litwie);
6) mariampolski (w Mariampolu - obecnie Litwa);
7) powiat wigierski (z siedzibą w Sejnach).
Miasto Łomża w 1808 roku liczy 1359 mieszkańców, a w 1814 ma ich już około 3 tysięcy. Stolicą departamentu była przez sześć lat i w tym czasie liczba mieszkańców powiększyła się o ponad 100 procent, tj. 1641. Powstało wiele urzędów departamentowych.

Drugi okres to lata 1866-1914, w okresie Królestwa Polskiego. W ostatnich dniach grudnia 1866 roku car Aleksander II wprowadził nowy podział administracyjny ziem polskich. W myśl nowych przepisów powstała gubernia łomżyńska z siedzibą władz w Łomży. W tym czasie liczba mieszkańców Łomży dochodziła do 10 tysięcy. W skład guberni wchodziły powiaty:
1) łomżyński z siedzibą w Łomży;
2) kolneński z siedzibą w Kolnie;
3) makowski z siedzibą w Makowie;
4) mazowiecki z siedzibą w Tykocinie;
5) ostrołęcki z siedzibą w Ostrołęce;
6) szczuczyński w siedzibą w Szczuczynie;
7) ostrowski z siedzibą w Ostrowi;
8) pułtuski z siedzibą w Pułtusku (do 1897 roku);
9) węgrowski z siedzibą w Węgrowie (od 1913 roku).
Nastąpił przyspieszony rozwój Łomży. Powstało wiele urzędów gubernialnych. Rozwinęło się budownictwo. Niektóre z budynków z tego czasu przetrwały do dziś i są ozdobą miasta. Uruchomiono nowe zakłady wytwórcze. W 1913 roku miasto liczyło 26 700 mieszkańców, nie licząc wojska, którego było w garnizonie łomżyńskim ponad 6 tysięcy.

Trzeci okres - ostatni i najważniejszy czas świetności, który wielu obecnych mieszkańców miasta przechowuje jeszcze w pamięci, to czasy po reformie administracyjnej 1975 roku, lata PRL-u i początkowy okres III RP do 1998 roku.
Należy cofnąć się do początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, aby zrozumieć, dlaczego doszło do utworzenia w Polsce 49 województw. W dniu 21 grudnia 1970 roku pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR został wybrany Edward Gierek. W owym czasie był najważniejszą osobą w państwie i decydował o wszystkim.
Gierek od 1974 roku podczas wystąpień publicznych mówił o „równym rozwoju kraju”. Chciał, aby społeczeństwo było blisko władzy wojewódzkiej i tzw. szary człowiek miał ją w odległości nieprzekraczającej 50 km. Był zdecydowanym przeciwnikiem 17 wielkich województw. Nowo utworzone mniejsze województwa miały taki sam zakres władzy jak poprzednie duże. W transmitowanych przez telewizję dyskusjach widać było zwolenników i przeciwników reformy administracyjnej.
Stało się. Rada Państwa ogłosiła z dniem 1. czerwca 1974 powstanie nowych województw. Miasto Łomża zostało stolicą województwa łomżyńskiego. Obszar nowego województwa wynosił 6 025 km kw., a zamieszkiwało je ludność w liczbie 364 tysięcy. W składzie województwa znalazł się teren dawnych powiatów: łomżyńskiego, grajewskiego, zambrowskiego, kolneńskiego i wysokomazowieckiego, które zlikwidowano.
W 1975 roku Łomża liczyła 27 200 mieszkańców, a przez 24 lata istnienia województwa liczba ta wzrosła o 37 228 osób tj. 160%. W kolejnych latach przybywało corocznie ponad tysiąc mieszkańców Łomży: 1976 r. + 2048 mieszkańców, 1977r.  + 2079 mieszkańców, 1978 r. + 3419 mieszkańców, 1979 r. + 3119 mieszkańców, 1980 r. + 1143 mieszkańców, 1982 r. + 2607 mieszkańców, 1983 r. + 2667 mieszkańców, 1986 r. + 1845 mieszkańców, 1987 r. + 2200 mieszkańców, 1988 r. + 1077 mieszkańców.
Wymienione dane uwidaczniają, jaki był olbrzymi rozwój miasta i wzrost liczby ludności. Rekordowy był rok 1978, w którym przybyło mieszkańców 3419. Obecnie nikt tego nie pamięta i nie wierzy, że aż tak Łomża mogła powiększyć się w jednym roku.
Nie będę wymieniał, co powstało w PRL-u, napisze tylko tyle: nie było bezrobocia, kto chciał, ten pracował. Wiele zbudowanych wówczas zakładów pracy zostało później zlikwidowanych, a bezrobocie sięgnęło nawet 22%.
W piśmie „Narew” z 3 października 2017 roku w artykule pt. Razem budujemy Łomżę doczytałem się, że w okolicach osiedla Wiosennego przy szosie do Mężenina jest zaplanowane wybudowanie nowego osiedla domów jednorodzinnych. Nowe osiedle będzie mogło liczyć około 3 tys. mieszkańców. To osiedle powstanie za około 10 lat na obszarze 63 hektarów. Autor anonimowy napisał, że tak wielkiego zaplanowanego przedsięwzięcia miasto nigdy nie przeżywało.
Rozumiem, dlaczego nie podpisał się, bo minął się z prawdą o wielkim historycznym przedsięwzięciu. Nie wie, że Łomża w ciągu jednego tylko roku 1978 powiększyła się o około 3,5 tysiąca mieszkańców. Natomiast w czasach PRL-u ciągu 10 lat (1976-1985) nastąpił wzrost o 20 101 osób.

Analizując dzieje Łomży, zastanawiamy się, co wpływało pozytywnie na jej rozwój. Historia ziemi łomżyńskiej pokazuje, że miejscowości, które w pewnym czasie odgrywały istotną rolę, na przykład Szczuczyn, Nowogród, Wizna, później podupadały. Co się do tego przyczyniło, że Łomża rozwijała się szybciej. Do wydarzeń o największym znaczeniu należy zaliczyć:
- przywilej lokacyjny z 1418 roku,
- powstanie szkoły średniej w 1614 roku,
- powstanie departamentu łomżyńskiego w 1807 roku,
- utworzenie guberni łomżyńskiej w 1866 roku,
- utworzenie województwa łomżyńskiego w 1975 roku.
Wymienione wyżej daty są bardzo ważne, a wśród nich może najważniejsza - 1 czerwca 1975 roku, początek okresu prosperity miasta. Od niej zaczął się czas niebywale intensywnego rozwoju cywilizacyjnego, kulturalnego, gospodarczo-przemysłowego. Warto pamiętać tę ważną datę. Po likwidacji województwa łomżyńskiego co roku liczba ludności Łomży zmniejsza się o kilkaset osób. Na koniec roku 2017 miasto liczy 59 147 mieszkańców. W ciągu 14 „powiatowych” lat liczba ludności Łomży zmniejszyła się o 8%, to znaczy o 5 281 osób. To prawie tak, jakby zniknęła ludność Wizny i Nowogrodu razem wziętych. Myśląc futurologicznie: wątpię, aby Łomża za 200 lat osiągnęła 100 tysięcy mieszkańców. Tylko samo pudrowanie czy lukrowanie dróg asfaltowych i chodników nie pomoże w rozwoju miasta.

Czy w Łomży pamięta się o najważniejszych w jej historii wydarzeniach? Jest ulica Księcia Janusza I i planowany jest pomnik na 600-lecie miasta. Liceum Ogólnokształcąca im. Tadeusza Kościuszki kontynuuje tradycje łomżyńskiej szkoły średniej od 1614 roku. Wspominając czasy departamentu łomżyńskiego, można na przykład nazwać imieniem Bonapartego szkołę lub ulicę - Francuską.
Gdy w Polsce minie władza rządzącej obecnie partii PIS, należy postawić pomnik Edwardowi Gierkowi za ustanowienie województwa łomżyńskiego. To mu się należy jak korony królom. Powyższe daty powinny mieć ślady widoczne w mieście.
Na koniec zadam pytanie: dlaczego wiele najlepszych lat Łomży, jeśli chodzi o rozwój miasta, przypada na czasy, kiedy Polska nie miała pełnej suwerenności?

Zatroskany,
od wielu pokoleń mieszkający w Łomży
Janusz Dąbrowski

190726023848.png

 
 
4lomza.pl Regionalny Portal Copyright © Speed s.c. 2005r - 4too v.1.0

W celu świadczenia przez nas usług oraz ulepszania i analizy ich, posiłkujemy się usługami i narzędziami innych podmiotów. Realizują one określone przez nas cele, przy czym, w pewnych przypadkach, mogą także przy pomocy danych uzyskanych w naszych Serwisach realizować swoje własne cele i cele ich podmiotów współpracujących.

W szczególności współpracujemy z partnerami w zakresie:
  1. Analityki ruchu na naszych serwisach
  2. Analityki w celach reklamowych i dopasowania treści
  3. Personalizowania reklam
  4. Korzystania z wtyczek społecznościowych

Zgoda oznacza, że n/w podmioty mogą używać Twoich danych osobowych, w postaci udostępnionej przez Ciebie historii przeglądania stron i aplikacji internetowych w celach marketingowych dla dostosowania reklam oraz umieszczenia znaczników internetowych (cookies).

W ustawieniach swojej przeglądarki możesz ograniczyć lub wyłączyć obsługę plików Cookies.

Lista Zaufanych Partnerów

Wyrażam zgodę