Syn tej ziemi - Prymas Tysiącleci
Dziś (28 maja) mija 28. rocznica śmierci kardynała Stefana Wyszyńskiego zwanego „Prymasem Tysiąclecia”. Kardynał Wyszyński kierował Kościołem katolickim w Polsce przez ponad 30 lat w okresie komunistycznych represji wobec Kościoła i społeczeństwa. Zmarł w 1981 roku. Stefan Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli. Przez kilka lat uczył się w Łomży i jak mówił „właśnie tutaj w Łomży kształtowało się moje powołanie kapłańskie. I to nie gdzie indziej, tylko w tej katedrze...” „Nazwano mnie tutaj Łomżyniakiem. Bardzo Wam dziękuję, Drodzy moi, żeście się mnie nie wyrzekli, pomimo, że drogi moje prowadzą mnie po całej Polsce. Ale jestem Łomżyniakiem z krwi i kości, i nim pozostanę.” - Takie wyznanie złożył Stefan Kardynał Wyszyński Prymas Polski w kazaniu podczas Konsekracji Bpa Mikołaja Sasinowskiego (5 IV 1970 r.).
Stefan Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli nad Bugiem.
„Urodziłem się na styku Podlasia z Mazowszem. Pamiętam do dziś dnia ludzi prostych, których obserwowałem jako chłopiec. Zdumiewająca była ich spokojna, ufna wiara. Tego nie można nazwać żadną miarą niewiedzą religijną, bo z tym się łączy patrzenie w głąb, niemal jakieś mistyczne obcowanie. Ci ludzie widzą to, w co wierzą.”
Stefan uczęszczał najpierw do szkoły w Zuzeli, a w Andrzejewie ukończył trzecią klasę. Uczył się podobnie jak wszystkie dzieci, po rosyjsku. W tym czasie w miastach zakładano już szkoły prywatne z polskim językiem nauczania. W 1912 r. posłany został do szkoły im. Wojciecha Górskiego w Warszawie i zamieszkał u ciotki. W 1915 r. z powodu działań wojennych nie wrócił do swojej szkoły. Dzięki staraniom ks. Leonarda Załuski, uczniowie szkół warszawskich z parafii Andrzejewo zostali przeniesieni do Łomży.
W łomżyńskim gimnazjum Stefan Wyszyński uczył się w czwartej i piątej klasie kończąc je w 1917 r. Należał do harcerstwa (skautingu) i brał udział w zbiórkach w lasach drozdowskich. Władze niemieckie karały za to schwytanych chłopców uderzeniem 10-25 pejczów. Kara ta nie ominęła Stefana i zapadła w jego pamięci. Podczas sesji naukowej z okazji 50-lecia Diecezji Łomżyńskiej 6 IX 1975 r. o tym okresie swego życia Prymas powiedział:
„Jestem dzieckiem tej Diecezji, urodzonym w Zuzeli, która ongiś należała do diecezji Płockiej. Chłopięce lata spędziłem na terenie parafii Andrzejewo, gdzie jest pochowana moja Matka. Lata szkolne, częściowo przynajmniej, w okresie pierwszej okupacji niemieckiej, spędziłem w gimnazjum łomżyńskim. Jako uczeń miałem obowiązek być w tej Katedrze bardzo często. Wymagał tego mój wychowawca profesor K. Kęsicki. Prowadząc internat dla kilkunastu chłopców przy ulicy Krzywe Koło, codziennie w Adwencie wcześniej nas budził, abyśmy, zanim pójdziemy do szkoły, byli na roratach.”
W tym to właśnie okresie krystalizowała się decyzja o dalszych losach przyszłego Prymasa. Podczas konsekracji Bpa Mikołaja Sasinowskiego złożył bardzo osobiste świadectwo:
„Dzieci Boże! Zawsze, gdy jestem w Łomży, do radości wspólnych dołączają się osobiste... ...właśnie tutaj, w tym kościele, wypraszałem sobie powołanie kapłańskie. Tak było, ale nie tak blisko ołtarza. Jako uczniak gimnazjum łomżyńskiego, przeniesiony w czasie wojny z gimnazjum warszawskiego, do którego nie mogłem dotrzeć, przez dwa lata modliłem się tutaj. Bo mój wychowawca - mnie i moich kolegów- spośród których obecni są tutaj niektórzy kapłani, wypędzał rano na mszę św., zwłaszcza na roraty. Tam, w tamtym kącie zazwyczaj się zatrzymywałem i tam się modliłem. Istotnie, modliłem się o powołanie kapłańskie, z którym bardzo się ukrywałem. Nikomu o tym nie mówiłem, aż do ostatniej chwili.”
W 1917 r. Stefan przeniósł się do Liceum im. Piusa X (seminarium niższego) przy Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku. W seminarium niższym przebywał trzy lata, po czym przeszedł do seminarium wyższego. Święcenia kapłańskie przyjął 3 sierpnia 1924 r. we Włocławku. W latach 1925-1929 studiował w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, potem pracował na terenie diecezji włocławskiej. W 1946 r. został biskupem lubelskim, w 1949 r. - arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim.
Stefan Wyszyński zachował wspomnienia o Ziemi Łomżyńskiej. Jako Prymas był w Łomży wielokrotnie:
18 IX 1959 r. Obraz Nawiedzenia idzie do Diecezji Białostockiej
6-7 VIII 1966 r. Obchody Millenium
28 VIII 1969 r. Pogrzeb śp. Bpa Czesława Falkowskiego
5 IV 1970 r. Konsekracja Bpa Mikołaja Sasinowskiego
6-7 IX 1975 Sesja Naukowa z okazji 50-lecia Diecezji Łomżyńskiej; Sesja Plenarna Konferencji Episkopatu Polski i Koronacja MB Sejneńskiej.
