Biegunka osmotyczna: kiedy dieta jest przyczyną problemu? - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Co to jest biegunka osmotyczna?

W jelicie cienkim wchłaniamy wodę i składniki odżywcze. Gdy jednak w świetle jelita zostaje nadmiar słabo wchłanianych cząsteczek (np. niektóre cukry czy sole), przyciągają one wodę na zasadzie osmozy. Skutek? Rzadsze, obfitsze stolce i nadmierne uczucie parcia. Charakterystyczne dlabiegunki osmotycznej jest też to, że objawy ustępują w czasie głodówki, bo do jelita nie trafia bodziec osmotyczny.

Produkty, które mogą nasilać biegunkę osmotyczną to m.in.:

• słodziki poliolowe (sorbitol, mannitol) w gumach, cukierkach, batonach light i innych słodyczach „bez cukru”,

• słodkie soki owocowe, np. jabłkowy, gruszkowy,

• mleko i lody (u osób z nietolerancją laktozy),

• niektóre sole magnezu, np. siarczan, cytrynian czy wodorotlenek magnezu, obecne w suplementach,

• u części osób także duże dawki miodu i suszonych owoców.

Jak rozpoznać, że to właśnie ten typ biegunki?

Czym biegunka osmotyczna różni się od biegunki infekcyjnej? Ta druga jest skutkiem zakażenia (wirusami lub bakteriami). Na biegunkę osmotyczną wskazuje związek z jedzeniem i ustępowanie w przerwach między posiłkami. W przeciwieństwie do biegunek infekcyjnych rzadziej towarzyszy jej gorączka, bóle mięśni czy wymioty. W biegunce osmotycznej głównym „winowajcą” jest nietolerowany składnik diety – i dlatego tak dobrze reaguje ona na odpowiednie modyfikacje jadłospisu.

W poszukiwaniu przyczyny pomaga dzienniczek: zanotuj, po czym i kiedy występują objawy – łatwiej wychwycisz, skąd się biorą Twoje dolegliwości (np. po koktajlu owocowym czy kawie z mlekiem).

Dieta przy biegunce osmotycznej – co jeść, a czego unikać?

Na czas ostrych objawów postaw na prosty, lekkostrawny jadłospis: gotowany ryż, dojrzały banan, pszenne pieczywo, klarowne zupy, gotowane warzywa bez skórki, chude mięso lub jajko na miękko. Unikaj potraw tłustych i z dużą ilością błonnika (w trakcie biegunki mogą przyspieszać pasaż), a także produktów potencjalnie wywołujących efekt osmotyczny: nabiału (jeśli podejrzewasz nietolerancję laktozy), słodzików poliolowych, dużych ilości soków i napojów gazowanych. Gdy biegunka ustąpi, wracaj stopniowo do urozmaiconej diety, obserwując reakcję organizmu na nowo wprowadzane produkty.

Jeśli chcesz dodatkowego wsparcia, w trakcie biegunki osmotycznej możesz rozważyć zastosowanie diosmektytu – produktu na bazie naturalnej glinki o właściwościach adsorpcyjnych, która wiąże toksyny, bakterie i wirusy oraz tworzy warstwę ochronną na błonie śluzowej jelit. Znajdziesz ją m.in. w leku Smecta. To nie jest środek hamujący perystaltykę, więc nie „zatrzymuje” szkodliwych treści w jelicie, tylko pomaga przywracać równowagę. Używaj zgodnie z ulotką lub zaleceniem farmaceuty bądź lekarza.

Jeżeli eliminacja „podejrzanych” składników nie pomaga, a dolegliwości nawracają, warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem – czasem potrzebne są badania w kierunku nietolerancji pokarmowych czy zespołu jelita drażliwego.

Jak wspomóc regenerację jelit po błędach dietetycznych?

Nawadnianie to podstawa. Pij często małymi łykami. W trakcie biegunki sięgaj po elektrolity – zawierają dobrany zestaw sodu, potasu i glukozy, który poprawia wchłanianie wody i uzupełnia straty elektrolitów. W aptece znajdziesz gotowe saszetki. W domu możesz wspierać się wodą mineralną, herbatą, bulionem, ale nie zastąpią one w pełni aptecznych elektrolitów.

Po ustąpieniu ostrych objawów zadbaj o łagodny powrót do normalnego jedzenia i regenerację bariery jelitowej:

• jedz pełnowartościowe posiłki,

• sięgaj po fermentowane produkty mleczne bez laktozy (jeśli masz nietolerancję),

• zrób przerwę od alkoholu lub zrezygnuj z niego całkowicie,

• unikaj ciężkostrawnych potraw.

*To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

SMECTA, Diosmectite, 1 saszetka zawiera 3 g diosmektytuw postaci glinokrzemianu. Substancje pomocnicze o znanym działaniu: glukoza, sacharoza. 1 saszetka zawiera 0,679 g glukozy i 0,27 g sacharozy. Postać farmaceutyczna: proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Wskazania do stosowania: leczenie ostrej biegunki u dzieci w wieku powyżej 2 lat w połączeniu ze stosowaniem doustnego płynu nawadniającego oraz ostrej biegunki u dorosłych, leczenie objawowe przewlekłej biegunki czynnościowej u dorosłych. Przeciwwskazania:Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą (glukoza jednowodna, sacharynian sodu, aromat pomarańczowy, aromat waniliowy). Podmiot odpowiedzialny: MAYOLY PHARMA FRANCE, 3 Place Renault, 92500 Rueil-Malmaison, Francja, Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZ: R/0538 Data ostatniej aktualizacji: maj 2025 r.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego

tekst płatny