Nowe wymagania dla opakowań żywności. UE ogranicza „wieczne chemikalia”
Od środy, 12 sierpnia 2026 roku, w całej Unii Europejskiej zaczynają być stosowane nowe przepisy dotyczące opakowań. Jedna z najważniejszych zmian z punktu widzenia konsumentów dotyczy opakowań mających kontakt z żywnością. Nie mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zawartość tzw. PFAS – wyjątkowo trwałych związków chemicznych – przekracza określone w przepisach limity. Zmiany będą jednak wprowadzane etapami i nie oznaczają, że od dziś wszystkie opakowania w sklepach muszą wyglądać inaczej.
12 sierpnia zaczyna być zasadniczo stosowane unijne rozporządzenie PPWR, czyli rozporządzenie 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Weszło ono w życie już 11 lutego 2025 roku, ale właśnie 12 sierpnia 2026 roku jest główną datą rozpoczęcia jego stosowania we wszystkich państwach UE. Przypomina o tym polskie Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
W przeddzień rozpoczęcia stosowania nowych zasad Komisja Europejska zwróciła szczególną uwagę na opakowania żywności. Od 12 sierpnia na rynek nie można wprowadzać opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które zawierają PFAS w stężeniach równych lub przekraczających określone limity.
Mniej PFAS w papierze do żywności
PFAS to duża grupa związków per- i polifluoroalkilowych. Ze względu na wyjątkową trwałość bywają określane jako „wieczne chemikalia”. W opakowaniach żywności wykorzystywano je m.in. ze względu na właściwości odpychające wodę i tłuszcz.
Komisja Europejska jako przykłady zastosowania wskazuje opakowania na żywność na wynos, owijki stosowane w fast foodach, opakowania popcornu do mikrofalówki, papiery piekarnicze i cukiernicze czy kartony do pizzy.
Rozporządzenie określa trzy progi: 25 części na miliard dla pojedynczych PFAS oznaczanych metodami ukierunkowanymi, 250 ppb dla sumy takich substancji oraz 50 ppm dla całkowitej zawartości PFAS, w tym związków polimerowych.
Komisja wyjaśnia, że opakowania, które zostały wprowadzone na rynek przed 12 sierpnia 2026 roku, nie muszą być z tego powodu wycofywane. Nowe limity dotyczą opakowań wprowadzanych do obrotu od tej daty. Nie przewidziano natomiast specjalnego okresu na wykorzystanie zapasów opakowań wyprodukowanych wcześniej, jeśli nie zostały jeszcze wprowadzone na rynek.
Opakowanie ma nadawać się do recyklingu
PPWR nie ogranicza się do chemicznego bezpieczeństwa żywności. Zasadą staje się także to, że opakowania wprowadzane na unijny rynek mają być zdatne do recyklingu. Komisja zaznacza, że szczegółowe, zharmonizowane kryteria projektowania opakowań pod kątem recyklingu zaczną być stosowane później, właściwie od 2030 roku, po przyjęciu odpowiednich przepisów wykonawczych.
12 sierpnia nie oznacza zatem nagłej wymiany wszystkich pudełek, kubków, butelek czy tacek na żywność. Komisja podaje, że większość najdalej idących obowiązków zacznie obowiązywać od 2030 roku.
Nowe oznaczenia i mniej jednorazówek
Kolejna zauważalna dla klientów zmiana ma nadejść od 2028 roku. Na opakowaniach ma pojawić się ujednolicony w całej UE system oznaczeń informujący m.in. o materiale, z którego wykonano opakowanie, co ma ułatwić jego prawidłową segregację.
Jeszcze większe zmiany przewidziano na 2030 rok. Wszystkie opakowania mają docelowo nadawać się do recyklingu, zwiększony ma zostać udział tworzyw pochodzących z recyklingu, a część niepotrzebnych jednorazowych opakowań zostanie ograniczona. Komisja jako prosty przykład wskazuje m.in. małe jednorazowe saszetki z ketchupem i innymi dodatkami podawane w gastronomii. Wyjątki przewidziano tam, gdzie jednorazowe opakowanie jest niezbędne ze względów bezpieczeństwa żywności lub ochrony zdrowia.
Zmiany obejmą również gastronomię na wynos. Unijne przepisy zakładają stopniowe zwiększanie możliwości korzystania z opakowań wielokrotnego użytku oraz własnych pojemników klientów. Komisja podkreśla, że docelowo przy zakupach żywności i napojów na wynos konsumenci mają mieć realną alternatywę dla opakowania jednorazowego.
Nowe przepisy obejmują wszystkie rodzaje opakowań, a nie tylko plastik. W przypadku tych mających kontakt z żywnością nadal obowiązuje podstawowa zasada bezpieczeństwa: materiał nie może przenosić do jedzenia substancji w ilościach mogących szkodzić zdrowiu, zmieniać składu żywności ani pogarszać jej smaku czy zapachu.
Źródła: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40, Komisja Europejska – komunikat z 11 sierpnia 2026 r. oraz materiały i wytyczne Ministerstwa Klimatu i Środowiska i Komisji Europejskiej.
