Piękne 50 lat Galerii Sztuki Współczesnej

Zasłużona dla popularyzacji kultury plastycznej Galeria Sztuki Współczesnej mieści się na parterze zabytkowego gmachu przy ul. Długiej 13. We wtorkowy wieczór odbył się uroczysty jubileusz 50-lecia GSzW, którego gospodynią była Karolina Skłodowska, kierująca Galerią od 1. stycznia 1984 r. Obecną siedzibę placówka ma od 1997 r., ale wcześniej mieściła się w kamienicy przy ulicy Armii Czerwonej 19 (która wróciła do przedwojennej nazwy Polowa). Budynek wówczas był zaniedbany, lecz Biuro Wystaw Artystycznych stanowiło wyraz ambicji nowego na mapie Polski województwa łomżyńskiego, jakie powstało w 1975 r. Przez pół wieku Galeria zorganizowała ponad 550 wystaw, które obejrzało prawie 270 tysięcy zwiedzających. Zgromadziła blisko 1 100 obrazów i dzieł sztuki.

- Ja jestem utożsamiana z Galerią Sztuki Współczesnej i przyjmowałam obraz Teresy Adamowskiej jako kierownik Galerii, nie jako osoba prywatna – wyjaśnia w środę Karolina Skłodowska. Trzyma bukiet żółtych tulipanów na portrecie, podarowanym jej przez Andrzeja Stypułkowskiego, zastępcę prezydenta Łomży. Praca łomżyńskiej Artystki wzbogaci kolekcję Galerii, jak stworzony przez nią lata wcześniej portret malarza Jerzego Swoińskiego (1944 – 2005), pierwszego kierownika Galerii BWA. Po nim w latach 1977 – 1983 kierował Galerią Andrzej Szufarski, witrażysta z Torunia, który 1. września 1980 r. zatrudnił Karolinę Skłodowską. - Kiedy pojawiła się możliwość zatrudnienia w BWA, to nic już nie miało znaczenia: ani to, że budynek jest nędzny, że nie ma tam ogrzewania ani kanalizacji, bo było to miejsce święte, związane ze sztuką, miejsce, do którego lgną i widzowie, i artyści – mówi Absolwentka kulturoznawstwa ze specjalnością teatrolog. Poznała szybko tutejsze środowisko artystyczne, które było bardzo aktywne. Galeria stała się miejscem wystaw i wernisaży, otwartym w Łomży na wszystko, co ze sztuką i kulturą się wiąże. I tak zostało do dnia dzisiejszego.

Osobowość

Karolina Skłodowska dobrze zapisała się w pamięci licznych artystów z Łomży, regionu i kraju, co wspomina z uznaniem 85-letni Mieczysław Mazur, nestor środowiska i witrażysta, który przyjechał w 1976 r. - Od Karoliny zależało, kogo zaprosić z wystawą. Umiała wynajdywać nowe osobowości godne pokazania. Nam, artystom przybywającym do Łomży po reformie administracyjnej Edwarda Gierka (1913 - 2001), pozwalała zorientować się, co ważnego i interesującego dzieje się w Polsce. Nasza Galeria jest ważna na mapie miasta i regionu, bo propaguje wartości kulturalne w dziedzinie plastyki, tak jak biblioteka w dziedzinie literatury, teatr – dramaturgii, filharmonia – muzyki. Istotne znaczenie bierze się stąd, aby egzystencja człowieka nie sprowadzała się do konsumpcji materialnej i żebyśmy jak praprapraprzodkowie nie skakali po drzewach... Wielu filozofów i myślicieli, jak Jan Paweł II, trafnie sformułowało myśl, że człowiek żyje prawdziwie ludzkim życiem dzięki kulturze. Galeria to miejsce ekspozycji dokonań twórczych, edukacji estetycznej i integracji środowiskowej. Orkiestra potrzebuje dyrygenta, aktorzy reżysera, a Galeria Sztuki potrzebuje osobowości Karoliny.

Środowiska

Karolina Skłodowska z sentymentem wspomina Kazimierza Cłapkę, wicewojewodę łomżyńskiego od 1975 do 1981. Inicjatywy, kontakty – na przykład z poetą Henrykiem Gałą, decyzje uruchamiały powstanie nowych instytucji kultury, jak Galeria i Orkiestra Kameralna. Do miasta wojewódzkiego przybyli artyści, muzycy, literaci i dziennikarze. W pierwszym rzucie pojawili się: Jerzy Swoiński, Mieczysław Mazur, Andrzej Szufarski, Grażyna i Stanisław Kędzielawscy – to ekspozycje ich prac uświetniają do końca roku 50-lecie, Wiesław i Iwona Sielscy, Krystyna i Janusz Czarny, i związany od 1961 r. z Łomżą Henryk Osicki (+ 93; zm. w 2022 r.). W drugim rzucie przybywają w rodzinne strony: Przemysław Karwowski (+ 65; zm. w 2022 r.), Teresa Adamowska, Grażyna Podedworny i Roman Borawski. - W połowie lat 80. ukształtowało się środowisko artystów, liczące około 15 – 18 twórców – wspomina malarz Roman Borawski, przez wiele lat dyrektor MDK – DŚT. Konkursy na dzieło roku organizowała Galeria, plenery malarskie Dom Kultury, z Klubem Bonar na parterze. W 1981 r. z inicjatywy artystów i ich siłami powstała Galeria Pod Arkadami i piwnica artystyczna pn. „Dołek”, miejsce integracji. - Instytucje kultury mają sens, ponieważ są miejscem spotkań, rozmów, dyskusji, poznawania dzieł sztuki i wymiany poglądów – podsumowuje Roman Borawski, który po studiach w UMK pracował w BWA od 1984 r. przez 5 lat, a zatrudniała go Karolina Skłodowska. - Mieszkańcy Łomży mają poczucie miejskości, że nie żyją na pustyni, za opłotkami świata, tylko w mieście, gdzie sztuka i kultura mają poczesne miejsce od wielu lat... - Galeria to miejsce spotkania twórczego od dzieci po dorosłych – podsumowuje Karolina Skłodowska. - Tutaj zwiedzający mogą poszerzać wiedzę, rozwijać świadomość, kształtować poczucie estetyki. Każdy potrzebuje piękna.

W 1992 roku, w obliczu ogólnopolskiej tendencji reorganizacji instytucji kultury, BWA w Łomży znalazło się w bardzo trudnym położeniu – groziła mu likwidacja. Zapobiegła temu decyzja Jerzego Jastrzębskiego, ówczesnego dyrektora Muzeum Okręgowego w Łomży (MP-M), bo zaproponował włączenie BWA do działu sztuki i kontynuowanie działalności jako Galeria Sztuki Współczesnej. Relacja i zdjęcia z jubileuszu 50-lecia Galerii widać na: https://4lomza.pl/index.php?wiad=71269.

Mirosław R. Derewońko

tel. red. 696 145 146

Czytaj również: