Jak Łomża i okoliczne gminy radzą sobie z zagrożeniami? Wyniki nowego raportu BGK
Łomża znalazła się w środku ogólnopolskich rankingów odporności na współczesne zagrożenia – wynika z najnowszego raportu BGK. Eksperci ocenili m.in. ryzyko militarne, odporność klimatyczną, zdrowotną i humanitarną. W regionie najlepiej wypadł Nowogród.
Potrzeba bezpieczeństwa jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka. W wielu obszarach zależy ono od działań władz, a właśnie tę kwestię postanowili przeanalizować eksperci BGK. W raporcie „Samorządy wobec współczesnych zagrożeń” zbadali odporność polskich miast i gmin. Jak wypadła Łomża i okoliczne samorządy?
– Sprawne instytucje, kreatywność i zaangażowanie obywateli, a także umiejętność uwzględniania lokalnego kontekstu i wykorzystywania lokalnych zasobów okazują się kluczowe w sytuacjach kryzysowych – pisze we wstępie do raportu Mateusz Walewski, Główny Ekonomista i Dyrektor Departamentu Badań i Analiz Banku Gospodarstwa Krajowego.
Autorzy opracowania definiują odporność samorządów jako poziom ich przygotowania do kryzysu, zdolność do reakcji na niego oraz zdolność do odbudowy w okresie pokryzysowym. Tak rozumianą odporność analizują w odniesieniu do czterech typów zagrożeń, z którymi polskie gminy mierzyły się w ostatnich latach i które nadal pozostają aktualne:
- klęsk naturalnych (np. powodzie, upały, susze),
- zagrożeń zdrowotnych (różnego rodzaju epidemie),
- zagrożeń humanitarnych (głównie niekontrolowany napływ ludności z państw trzecich),
- zagrożeń militarnych (nie tylko pełnoskalowa wojna, lecz również działania hybrydowe, wojna informacyjna i cyberataki).
Nie każdy samorząd jest jednakowo narażony na dane zagrożenie. W dużej mierze zależy to od czynników niezależnych od lokalnych społeczności – takich jak położenie, ukształtowanie terenu, demografia czy bliskość granicy. Z kolei poziom odporności wynika już z działań samorządu, m.in. w zakresie infrastruktury, finansów, kompetencji urzędników czy zaangażowania mieszkańców.
Odporność ogólna
Indeks odporności ogólnej gmin w Polsce mieści się w przedziale 27,9602–58,486 punktów. Łomża z wynikiem 40,611 znalazła się w słabszej połowie zestawienia. W regionie lepiej wypadły Białystok (44,1781) i Ostrołęka (43,0877). Niższe wyniki otrzymały Suwałki (39,482) oraz Ełk (36,5947).
W powiecie łomżyńskim najwyższy indeks odnotowano w Nowogrodzie (44,8464), a najniższy w Zbójnej (36,356). Pozostałe gminy osiągnęły ok. 38–39 punktów.
Zagrożenie militarne
Indeks zagrożenia militarnego gmin najwyższe wartości osiąga na wschodzie kraju i stopniowo maleje w kierunku zachodnim. Jego wartość mieści się w przedziale 0,0558–93,7741. W skali kraju są jednak miejsca o wyraźnie podwyższonym wskaźniku, co wynika z ich strategicznego znaczenia dla gospodarki i bezpieczeństwa. Przykładami są Warszawa (84,8944), Kozienice (86,589), Stalowa Wola (78,6312) czy Trzebownisko (93,7741).
Łomża otrzymała 42,9051 pkt, co lokuje ją w mniej zagrożonej połowie rankingu. Wyższe wskaźniki odnotowano w Białymstoku (51,5903) i Ełku (47,9435), a niższe w Suwałkach (40,9756) i Ostrołęce (34,292).
W powiecie łomżyńskim wskaźniki ukształtowały się na podobnym poziomie jak w samej Łomży – od około 40 do 42 pkt, z najwyższą wartością w Wiznie (43,5728).
Odporność militarna
Indeks odporności militarnej gmin wynosi od 19,1239 do 50,4137. Uwzględnia liczbę miejsc schronienia, infrastrukturę telekomunikacyjną oraz poziom cyberbezpieczeństwa. Łomża, z wynikiem 36,078, znalazła się w „lepszej połowie”. Wyższy wynik uzyskała jedynie Ostrołęka (39,1023), natomiast Białystok (35,3793), Suwałki (34,8547) i Ełk (27,3806) wypadły słabiej.
Wśród gmin powiatu łomżyńskiego ponownie najlepiej wypadł Nowogród (38,7626). Pozostałe samorządy osiągnęły od 31,3834 do 33,9471 punktów.
Odporność klimatyczna
W ramach wskaźnika odporności klimatycznej oceniano podatność na susze, powodzie, inne klęski naturalne, obecność uciążliwych zakładów pracy oraz liczbę interwencji straży pożarnej. Rozpiętość indeksów wynosi 29,3191–58,1225. Łomża uzyskała 39,8251 pkt. Lepiej wypadły Ostrołęka (41,6511) i Białystok (44,4128), słabiej – Suwałki (39,2654) i Ełk (36,4095).
W powiecie łomżyńskim najwyższy wynik ponownie odnotowano w Nowogrodzie (43,4112). Pozostałe gminy osiągnęły od 36,049 do 38,1906 punktów.
Odporność zdrowotna
W ocenie odporności zdrowotnej brano pod uwagę m.in. sytuację finansową samorządów, jakość infrastruktury wodno-kanalizacyjnej oraz liczbę lekarzy i udzielonych porad. Wskaźniki mieszczą się w przedziale 29,7325–63,6425. Łomża otrzymała 40,9022 pkt. Ostrołęka uzyskała 44,4069, Białystok – 47,4218, Ełk – 41,176, a Suwałki – 39,5313.
W regionie po raz kolejny najlepszy wynik osiągnął Nowogród (47,1523). Pozostałe gminy otrzymały ok. 35–40 punktów.
Odporność humanitarna
W ramach odporności humanitarnej oceniano m.in. poziom samoorganizacji samorządu, otwartość społeczności lokalnej oraz infrastrukturę pomocową na wypadek kryzysu uchodźczego. Wskaźniki plasują się w granicach 31,5761–64,05557. Łomża uzyskała 45,6387 pkt. Najlepszy wynik w regionie ponownie osiągnął Nowogród (50,0596), a pozostałe gminy – około 44–46 punktów.
źródło: BGK
